نقرس یکی از دردناکترین بیماریهای رماتیسمی می باشد . نقرس در نتیجه رسوب کریستالهای سوزنی شکل اسید اوریک در بافت همبند ، یا در فضای مفصلی بین استخوانها و یا هر دو ایجاد می شود . این رسوبها منجر به التهاب مفصلی ( آرتریت ) می شود که باعث تورم ، قرمزی ، گرمی ، درد و سفتی در مفاصل می شود . واژه آرتریت به حدود بیش از ۱۰۰ بیماری رماتیسمی اطلاق می شود که مفاصل ، عضلات و استخوانها و همچنین سایر بافتهای بدن را درگیر می کنند . نقرس تقریباً ۵ درصد از کل بیماران آرتریتی را دربرمی گیرد .
نقرس کاذب گاهی اوقات با نقرس اشتباه گرفته می شود چرا که علائم مشابهی ایجاد می نماید . البته در نقرس کاذب ، رسوبهای مذکور در اثر کریستالهای فسفات کلسیم و نه اسیداوریک ایجاد می شوند . لذا ، نقرس کاذب بشکل متفاوت دیگری درمان می شود و در این مقوله کمتر به آن می پردازیم .
اسیداوریک ماده ایست که از تجزیه مواد غذائی پروتئینی ( مثل گوشت قرمز ) بوجود می آید . بطور معمول ، اسید اوریک در خون حل شده و از طریق کلیه ها و ادرار دفع می شود . اگر به هر طریقی میزان اسید اوریک تولیدی بدن افزایش یابد و یا دفع آن مختل شود میزان اسیداوریک خون افزایش می یابد . اسید اوریک بالا در خون زمانیکه شخص از مواد خوراکی پروتئینی به مقدار زیاد مصرف نماید ، ( ترکیباتی مانند جگر ، حبوبات ، گوشت ، بعضی از ماهی ها و ... ) ایجاد می شود .
البته بالا بودن اسید اوریک خون یا همان هیپراوریسمی در واقع یک بیماری بحساب نمی آید و خطرناک نیز نیست . بهرحال اسیداوریک زیاد خون می تواند باعث رسوب در مفاصل و در نتیجه نقرس گردد . رسوبات اسید اوریک که معمولاً Tophi نامیده می شوند ممکن است بصورت یک توده در پوست اطراف مفاصل و در گوش ایجاد شوند .
ضمناً کریستال های اسیداوریک ممکن است در کلیه نیز رسوب کرده و باعث ایجاد سنگ کلیه گردد .
در اکثریت افراد ، نقرس بطور ابتدایی مفاصل شست پاها را درگیر میکند ، گاهی در حین بیماری ، ۷۵ درصد از بیماران دچار التهاب مفصل شست پا می شوند . ضمناً نقرس می تواند قوزک ها ، پاشنه ها ، زانوها ، مچ دستها ، انگشتان ، آرنجها و ... را درگیر نماید .
بیماری در چهار مرحله گسترش می یابد :
مرحله بدون علامت : در این مرحله شخص دچار اسیداوریک بالاست ، لیکن علائمی دیده نمی شود . در این مرحله معمولاً درمانی لازم نیست .
مرحله نقرس حاد یا آرتریت حاد نقرسی : در این مرحله ، هیپراوریسمی باعث رسوب کریستالهای اسیداوریک در مفاصل می شود که باعث درد شدید و تورم در مفاصل می شود که گرمی و حرکات دردناک را نیز در بر دارد .
حملات حاد معمولاً در هنگام شب ایجاد می شود و در اثر وقایع ساگوار استرس زا ، مصرف الکل و داروها و یا بیماریهای دیگر تشدید می شود . حملات اولیه در طی سه تا ۱۰ روز اولیه معمولاً برطرف می شوند و حمله بعدی ممکن است ماه ها حتی سالهای بعد عارض نشود .
نقرس : در واقع دورهای بین حملات حاد می باشد . در این مرحله فرد بیمار علائمی ندارد و حرکات مفاصل نیز طبیعی است .
نقرس مزمن : در واقع ناتوان کننده ترین مرحله بیماریست و در طی یک مدت زمان طولانی گاهی ۱۰ سال ایجاد می شود . در این مرحله ، آسیب دائمی در مفاصل درگیر ایجاد می کند و حتی گاهی کلیه ها را نیز درگیر می کند . با درمان مناسب ،اکثریت بیماران به این مرحله پیشرفته وارد نمی شوند .
علل ایجاد نقرس
* عوامل خطر ایجاد نقرس عبارتند از :
ژنتیک که می تواند نقش مهمی در ایجاد بیماری داشته باشد چرا که بیش از ۱۸ درصد از بیماران دارای سابقه خانوادگی هستند .
جنس و سن نیز از عوامل خطر برای ایجاد نقرس هستند . نقرس در مردان و در سنین بالا شایعتر است .
بالا بودن وزن احتمال ابتلا به هیپراوریسمی و نقرس را افزایش میدهد .
مصرف بی رویه الکل
مصرف بیش از حد مواد غذائی پروتئینی
اختلالات آنزیمی که منجر به اختلال در تجزیه مواد پروتئینی می شود .
تماس بیش از حد با سرب
بعضی از بیماریها و استفاده از بعضی از داروها ممکن است احتمال ابتلا به نقرس را افزایش دهد .
نقرس تقریباً در ۸۴۰ نفر در ۱۰۰۰۰۰ نفر ممکن است عارض شود . در کودکان و جوانان ناشایع است . مردان بزرگسال بین ۴۰ تا ۵۰ سالگی احتمال ابتلای به نقرس را بیشتر از زنان قبل از یائسگی نشان می دهند . افرادی که عضو اهدایی دریافت نموده اند احتمال ابتلای به نقرس را بیشتر دارند .
* تشخیص :
تشخیص نقرس براحتی صورت نمی گیرد چرا که علائم کاملاً مبهم و گاهی بین چند بیماری مشترک هستند . اگر چه افراد مبتلا به نقرس ، هیپراوریسمی را نیز در طی بیماری خود نشان می دهند ، گاهی در طی حملات حاد بیماری افزایش اسید اوریک ( هیپراوریسمی )نداریم . هیپراوریسمی به تنهایی نمایانگر وجود نقرس نیست و در واقع اکثریت افراد با هیپراوریسمی دچار بیماری نقرس نمی شوند .
گاهی برای تشخیص نقرس ،لازمست پزشک از مایع بین مفصلی نمونه مایعی تهیه نموده و مورد آزمایش قرار دهد .
* علائم بیماری نقرس :
هیپراوریسمی
وجود کریستالهای اسید اوریک در مایع مفصلی
بیش از یکبار حمله حاد آرتریت
آرتریتی که بسرعت و در طی یک روز ایجاد می شود و باعث قرمزی ،گرما و تورم مفصل میشود .
آرتریت در یک مفصل مانند انگشتان پا ،قوزک یا زانو .
* درمان :
با درمان مناسب و صحیح اکثریت بیماران قادر به کنترل علائم خود هستند و براحتی به زندگی خود ادامه می دهند . نقرس معمولاً با یک یا ترکیبی از چند درمان قابل کنترل است . هدف از درمان ، کاهش درد درحین حملات حاد ، جلوگیری از حملات آینده و پیشگیری از تشکیل رسوبات مفصلی ( tophi ) و سنگ های کلیوی می باشد . درمان معمولاً باعث جلوگیری از ناتوانیهای جسمی می شود .
* برای موفقیت در درمان نقرس :
داروها را به موقع و منظم استفاده نمائید .
سایر داروهایی را که مصرف می کنید به اطلاع پزشک برسانید .
رژیم غذایی مناسبی اتخاذ نمائید و کمتر از رژیمهای غذایی پرپروتئین حیوانی استفاده نمائید .
مایعات زیاد بخصوص آب استفاده نمائید .
تحرک کافی و ورزش مناسب داشته باشید .
وزن خود را کنترل کنید . البته رژیمهای بسیار سخت باعث افزایش اسیداوریک خون می شوند .
تمرینات و حرکات کششی و تقویتی جزء مهمی از درمان بیماری ها و مشکلات مچ دست است. در بسیاری از ضایعات اندام فوقانی، مچ دست دچار محدودیت حرکتی شده و نیاز به بازپروری دارد. مهمترین نرمش های تقویتی مچ دست عبارتند ار
یک وزنه را با دست گرفته و سپس در حالیکه کف دست ما به سمت سقف
است مچ دست را به بالا خم میکنیم بطوریکه وزنه به سقف نزدیکتر شود و سپس به آرامی
مچ را به حالت اول بر میگردانیم. این حرکت را در سه ست ده تایی انجام میدهیم. به
تدریج مقدار وزنه را افزایش میدهیم. یک وزنه را با دست گرفته و سپس در حالیکه کف دست ما به سمت کف زمین
است مچ دست را به بالا خم میکنیم بطوریکه وزنه به سقف نزدیکتر شود و سپس به آرامی
مچ را به حالت اول بر میگردانیم. این حرکت را در سه ست ده تایی انجام میدهیم. به
تدریج مقدار وزنه را افزایش میدهیم.
روش دیگر انجام دادن همین نرمش اینست که سر پا می ایستیم و یک میله
سنگین، مثل لوله آب را با هر دو دست میگیریم و سپس مچ هر دو دست را به تناوب و به آرامی
تا جاییکه میتوانیم به سمت بالا و پایین خم و راست میکنیم. میتوان یک بار طوری میله
را گرفت که کف دست ها به سمت سقف باشد و بار دیگر طوری میله را در دست ها گرفت که کف
دست ها به سمت زمین قرار گیرد.
یک حوله نمناک را تا میزنیم و دو سر آنرا با دو دست میگیریم
سپس تا جایی که میتوانیم آنرا در یک جهت میچرخانیم تا آب آنرا بگیریم و به اصطلاح
بچلانیم. حداکثر فشار چلاندن را به مدت 10-5 ثانیه حفظ کرده و سپس در جهت عکس حوله
را میچلانیم. این حرکت را در سه ست ده تایی انجام میدهیم.
ابتدا آرنج را 90 درجه خم میکنیم و آنرا در کنار تنه خود قرار
میدهیم و تا آخر نرمش در همین حالت نگه میداریم. سپس یک وزنه را با دست گرفته و ساعد
را در حدی میچرخانیم که شست دست ما به طرف سقف باشد. سپس مچ دست را تا آنجا که میتوانیم
به طرف بالا یعنی به طرف سقف انحراف میدهیم. به آرامی مچ دست را به پایین آورده بطوریکه
تا جایی که امکان دارد مچ دست ما به سمت انگشت کوچک دستمان خم شود.این حرکات را در
سه ست ده تایی انجام میدهیم.
ابتدا آرنج را 90 درجه خم میکنیم و آنرا در کنار تنه خود قرار
میدهیم و تا آخر نرمش در همین حالت نگه میداریم. سپس یک وزنه را با دست گرفته و ساعد
را تا آنجا که میتوانیم به سمت خارج میچرخانیم بطوریکه کف دست ما به طرف سقف باشد
و سپس ساعد را تا آنجا که میتوانیم به طرف داخل میچرخانیم بطوریکه کف دست ما به طرف
کف اطاق باشد. این حرکات را در سه ست ده تایی انجام میدهیم.
نرمش های مچ دست دو دسته اند. دسته اول نرمش های کششی و دسته دوم نرمش های
تقویتی است. معمولا ابتدا نرمش های کششی را انجام داده و وقتی دامنه حرکتی مچ دست بهتر شد نرمش های تقویتی را هم به آنها اضافه میکنیم.خم کردن مچ دست
باز کردن مچ دست
خم و باز کردن مچ دست

خم و باز کردن مچ

انحراف مچ دست
چرخش ساعد

منبع :ایران ارتوپد
در زیر
نرمش های مچ دست به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است. این نرمش ها دو دسته
اند. دسته اول نرمش های کششی و دسته دوم نرمش های تقویتی است. معمولا ابتدا
نرمش های کششی را انجام داده و وقتی دامنه حرکتی مچ دست بهتر شد نرمش های تقویتی را هم به آنها اضافه میکنیم.
تمرینات و حرکات کششی و تقویتی جزء مهمی از درمان بیماری ها و مشکلات مچ دست است. در بسیاری از ضایعات اندام فوقانی، مچ دست دچار محدودیت حرکتی شده و نیاز به بازپروری دارد. بطور مثال بعد از شکستگی
ساعد اگر درمان بصورت گچ گیری باشد یا به توسط عمل جراحی انجام شده باشد بعد از
جوش خوردن شکستگی، مچ دست
دچار محدودیت حرکت
میشود. برای پیشگیری از ایجاد این محدودیت حرکتی و یا وقتی این محدودیت
بوجود آمد برای درمان آن نیاز به انجام حرکات کششی و تقویتی مچ وجود دارد.
در پیچ خوردن مچ دست یا شکستگی
های مچ دست و بطور کلی در هر آسیبی که به اندام فوقانی از ساعد به پایین
وارد میشود خطر محدودیت حرکتی مچ دست وجود داشته و بدون انجام نرمش های
کششی و تقویتی مچ دست درمان ناقص است.
مهمترین نرمش های کششی مچ دست عبارتند از
مچ دستهای خود را تا آنجا که میتوانید به پایین و سپس به بالا
ببرید و این کار را در سه ست ده تایی انجام دهید. منظور از " تا آنجائیکه میتوانیم"
اینست که تا آنجا که قدرت داریم و تا آنجا که درد بگیرد.
مچ دستهای خود را تا آنجا که میتوانید به چپ و راست ببرید درست
مثل حرکاتی که در حین دست دادن در مچ دست انجام میشود. و این کار را در سه ست ده تایی
انجام دهید. منظور از " تا آنجائیکه میتوانیم" اینست که تا آنجا که قدرت داریم و تا
آنجا که درد بگیرد.
با دست سالم پشت دست مشکل دار را گرفته و با فشار آنرا به پایین
خم میکنیم و این حالت را 30-15 ثانیه نگه میداریم. دقت کنیم که تا جایی فشار را ادامه
میدهیم که درد مختصری در مچ دست احساس شود و در 30-15 ثانیهای که فشار را ادامه میدهیم
باید این احساس درد مختصر وجود داشته باشد. سپس با دست سالم کف دست مشکل دار را به
سمت عقب فشار میدهیم تا جائیکه درد مختصری در مچ دست احساس شود و این فشار را 30-15
ثانیه حفظ میکنیم. این حرکات را 5-3 مرتبه در هر جهت تکرار میکنیم. در حین انجام
این حرکات آرنج باید در حالت مستقیم بوده و خم نشود. این نرمش را میتوان به صورت دیگری هم انجام داد. ابتدا روبروی یک
میز می ایستیم و کف دست های خود را روی میز قرار میدهیم. سپس در حالیکه آرنج های ما
کاملا در حالت صاف و کشیده است سعی میکنیم تنه خود را به سمت جلو متمایل کرده و به
این طریق به مچ دست فشار آوریم بطوریکه مچ با فشار باز شود. بر عکس آن هم به این صورت
است که روبروی یک میز می ایستیم و پشت دست های خود را روی میز قرار میدهیم. سپس در
حالیکه آرنج های ما کاملا در حالت صاف و کشیده است سعی میکنیم تنه خود را به سمت عقب
متمایل کرده و به این طریق به مچ دست فشار آوریم بطوریکه مچ با فشار خم شود.
ابتدا آرنج را 90 درجه خم میکنیم و آنرا در کنار تنه خود قرار
میدهیم و تا آخر نرمش در همین حالت نگه میداریم. سپس ساعد را به سمت خارج میچرخانیم
بطوریکه کف دست به سمت سقف اطاق باشد و پشت دست به سمت کف اطاق مثل اینکه میخواهیم
چیزی را در کف دست خود قرار دهیم. این حالت را برای 10-5 ثانیه حفظ میکنیم. سپس در
حالیکه آرنج همچنان 90 درجه خم است ساعد را به داخل میچرخانیم بطوریکه کف دست ما به
طرف کف زمین قرار گیرد و پشت دست ما به طرف سقف باشد. این حالت را هم 10-5 ثانیه حفظ
میکنیم. هر حرکت را در سه ست ده تایی انجام میدهیم. اگر نمیتوانیم چرخش
دست در دو جهت را به طور کامل انجام دهیم اشکالی ندارد. تا آنجا که قدرت داریم و میتوانیم
این چرخش را انجام میدهیم. باید تا جایی ساعد را در هر دو جهت بچرخانیم در انتهای
حرکت درد مختصری در آرنج یا مچ دست احساس شود و در تمام 10-5 ثانیهای که دست را در
این حالت نگه داشتهایم باید این در احساس شود. منبع :ایران ارتوپد
خم و راست کردن مچ دست
انحراف مچ دست
کشش مچ دست
کشش مچ دست
چرخش ساعد
