شـمـار سـونــاها در کشور فنلاند از تعداد خودروهای این کـشــور افزون تر است. به ازای هر 4 فنلاندی یک سونا وجود دارد.
در فصل زمستان فنـلانـدی هـا عــادت دارند پس از سونا گرفتن در دریاچه و یا برکه بسیار سـرد و یــــخ زده آب تنی کنند و یا روی برف غلت بزنند.

1- پیش از ورود به اتاق سونا جواهر آلات، ساعت، عینک و لنزهای طبی خود را از خود جدا کنید.
2- قبل از آنکه وارد سونا شوید، دوش بگیرید و خود را با صابون بشویید.
3- به محض ورود به سونا برای آنکه بدنتان به گرما عادت کند ابتدا روی زمین و یا نیمکت پایین بنشینید وسپس به نیمکت فوقانی سونا بروید، در این میان می توانید زیر خود یک حوله کوچک نیز بیندازید.
4- چند دقیقه به همین صورت در سونا بنشینید تا گرما به بدن شما نفوذ کرده و روزنه های پوست شما باز شود.
1- بعد از سونا باید زیر دوش آب ولرم رفت تا عرق پاک شود.
2- برای خنک کردن بدن از دوش آ ب سرد استفاده شده و یا از حوضچه آب سرد استفاده میگردد. توجه شود، از حوضچه آب سرد بیش از 2 یا 3 بار به شکل غوطه خوردن استفاده نگردد. زیرا حرارت بدن به سرعت پایین آمده و عوارض نامطلوبی مانند انقباض عضلانی، سرما خوردگی و لخته شدن ذرات چربی در رگهای بدن میگردد. (البته تمام بدن خود را همزمان داخل آن کنید تا خون در سرتاسر بدن تان بطور یکنواخت تغییر دما بدهد)
برای خنک کردن بدن از دوش آ ب سرد استفاده شده و یا از حوضچه آب سرد استفاده میگردد. توجه شود، از حوضچه آب سرد بیش از 2 یا 3 بار به شکل غوطه خوردن استفاده نگردد. زیرا حرارت بدن به سرعت پایین آمده و عوارض نامطلوبی مانند انقباض عضلانی، سرما خوردگی و لخته شدن ذرات چربی در رگهای بدن میگردد
3- مرحله بعد از سرد کردن؛ زمان استراحت به مدت 10 تا 15 دقیقه روی سکو یا صندلی به طوری که پاها کمی بالاتر از سطح بدن قرار گیرد. در سکوت و آرامش کامل.(در پایان نیز پیش از آنکه لباس های خود را تن کنید، صبر کنید تا حرارت بدن و ضربان قلب تان کاملا به حالت طبیعی خود بازگردد.)

1-سونای خشک: میـزان رطـوبـت در ایـن ســونا 5 تا 10 درصد و درجه حرارت 90 تا 100 درجه سانتی گراد می باشد.
2-سونای مرطوب: میـزان رطوبت در این سونا 15 تا 30 درصد و درجه حرارت 75 تا 85 درجه سانتی گراد می باشد.
3- سونای بخار: مـیـزان رطـوبـت در ایــن ســونا 40 تا 65 درصد و درجه حرارت 45 تا 65 درجه سانتی گراد می باشد.
4- حمام بخار: مـیــزان رطوبت در این سونا 100 در صد و درجه حرارت 40 تا 45 درجه سانتی گراد می باشد.
5- سونای مادون قرمز: در این سونا بر خلاف دیگر سونا ها از حرارت دهنده مادون قرمز استفاده می گردد. ( در سونا هـای سنـتی از کوره های با منبع انرژی گاز، الکتریسیته و یا چوب استفاده می گردد). در سونای مادون قرمز و یا اینفرارد(INFRARED) فضــای اتـاق گـرم نمی گردد بلکه بدن افراد داخـل سـونا مستـقـیـما" تـوسط پرتوهای مادون قرمز گرم می گردد.
6- سونای گیاهان معطر: نوعی از سونای بخار است که در آن اسانس گیاهان معطری همچون اوکالیپتوس، نعناع، دارچین، لیمو. کاج به روی سنگهای بخاری (Heater) سونا پاشیده می گردد تا عطر آنها در فضا پخش گردد. رایحه این گونه گیاهان بسیار نشاط آور و شفا بخش است.
1-افرادی که دچار مشکلات قلبی و تصلب شرایین بوده و یا از ناراحتی های ریوی رنج میبرند می بایست پیش از رفتن به سونا با پزشک خود مشورت کنند.
2- کودکان زیر 4 سال از آنجایی که سیستم لنفاوی بدنشان بطور کامل رشد و تکامل نیافته نباید به سونا بروند.

معالجه و مداوا با آب ، از قرنها پیش به عنوان یک شیوه پذیرفته شده علمی در پزشکی به کار گرفته می شود ودر میان مردم بصورت تجربی و با استفاده از آبهای معدنی رواج داشته است. درمان با آب در یونان وروم باستان و چین سابقه ای طولانی دارد. از قرن 18 استفاده از آب در پزشکی رواج یافت و اصطلاح "هیدروتراپی" متداول گشت ودر قرن 19 اولین مطب آب درمانی در اروپا گشایش یافت. در قرن بیستم خواص آب و مداوا توسط آب گرم و سرد اثبات شد. نتایج تحقیقات نشان می داد ، آب وسیله ای بسیار مؤثر و قطعی در بهبود برخی بیماریها یا تخفیف و حتی ریشه کن کردن دردهای عضلانی و مفاصل ، مداوای نارسائیهای جسمی، سرعت بخشیدن به کاهش طول دوران نقاهت ناشی از صدمات استخوانی ، تقویت عضلات، به کار گیری عضلات غیر فعال، تسریع گردش خون در عروق و حتی تسکین بیماران روحی و روانی و... می باشد.
هید روتراپی: قبل از این گفته می شد که هرگونه معالجه و مداوا به کمک آب را می توان هیدروتراپی دانست.
ولی امروزه اعتقاد بر این است: هیدروتراپی اغلب به شیوه ای از معالجه گفته می شود که در آن اجرای حرکات و نرمشهای خاص در آب مورد نظر باشد. اساس این نوع معالجه سبک شدن بدن هنگام غوطه وری در آب است و به همین دلیل است که بیمار قادر است با صرف نیروی کمتر عضلات و اندامهای خود را به حرکت در آورد و همچنین چون فشار بدن روی مفاصل کاهش می یابد در اجرای حرکات نیز درد کمتری احساس می شود. علاوه بر اینکه آب با خاصیت نشاط انگیزی و فرح بخشی که دارد ، شوق لازم برای تمرین تکرار و اجرای حرکات را ایجاد می کند.
هیدروتراپی 2 نوع است: 1- هیدروتراپی عمومی 2- هیدروتراپی عضوی
در هیدروتراپی عمومی : به طور معمول تمام بدن ( به جز سر و گردن ) بیمار در آب قرار می گیرد.
در هیدروتراپی عضوی: فقط همان عضوی که دچار ضایعه شده است در آب قرار می گیرد.
در هیدروتراپی ، یک قسمت یا تمام بدن (بستگی به مورد دارد) به دفعات گرم و سرد می شود با این کار گردش خون در عروق تسهیل می گردد. هیدروتراپی به روشهای مختلفی اجرا می شود. درهیدروتراپی به کمک دوش از سوراخهای ریز آن آب با فشار به اعضاء و اندامها برخورد می کند و باعث تحریک اعصاب ، حرکات عضلات و تسهیل جریان خون در عروق می شود.
این حرکت در محل کم عمق استخر در جایی که آب تا ناحیه سینه قرار دارد،انجام شود. حرکات با تکیه دادن بدن به دیوار استخر آغاز می شود و همزمان با راه رفتن موزون در آب دستها حول محور شانه از عقب به حرکت در می آید.(شکل 1)
شخص در حالی که یک پای خود را ثابت نگه می دارد ، پای دیگر را به اندازه نیم متر به جلو می برد و سپس به حالت اول خود باز می گرداند. (شکل 2)
شخص در حالی که یک پای خود را ثابت نگه می دارد، پای دیگر را به اندازه نیم متر به عقب می برد و سپس به حالت اول خود باز می گرداند. (شکل 3)
شخص در حالت ایستاده دو دست را بر دیوار استخر تکیه داده ، سپس یک پا را از عقب به اندازه یک زاویه 90 درجه بالا می آورد. در این حالت پا بعد ازطی یک نیم دایره به حالت اول برمی گردد. (شکل 4)
شخص با حالت ایستاده دو دست را بر دیواره استخر تکیه داده سپس یک پا را از ناحیه زانو خم کرده و به طرف بالا می آورد و سپس در همان حال آن را صاف می کند و به جای اول خود باز می گرداند و همین عمل را با پای دیگر نیز انجام می دهد. (شکل 5)
شخص در محل کم عمق استخر قرار می گیرد و در حالی که یک پا ثابت می ماند پای دیگر از زانو خم شده و بعد از تشکیل یک زاویه قائمه مجددا" راست شود و به جای اول خود بازمی گردد و همین عمل در مورد پای دیگر نیز انجام می شود. (شکل 6)
شخص در محل کم عمق استخر یک دست را بر دیوار استخر تکیه داده و دست دیگر را در امتداد آن معلق روی آب قرار می دهد و حرکت پا به گونه ای است که یک پا ثابت می ماند و پای دیگر بدون خم شدن زانو در جهت طرفین بدن باز و بسته می شود.این حرکت برای پای دیگر نیز در جهت مخالف باید انجام شود. (شکل 7)
شخص در حالی که با دستهای باز لبه استخر را در اختیار دارد ، خود را به دیواراستخر می چسباند و یک پای خود را از زانو به طرف بالا خم می کند و سپس در حالی که پا را رفته رفته باز می نماید ، با پیمودن یک نیم دایره دوباره به حالت اولیه خود باز می گرداند .این حرکت به همین شکل برای پای دیگر نیز انجام می شود.(شکل 8)
شخص از پشت به دیوار استخر می چسبد و با دستهای باز لبه استخر را می گیرد. سپس زانو را در حالت بالا کشیدن به سمت چپ بدن خم می کند، آنگاه با یک چرخش دایره وار آن را به حالت اول خود باز می گرداند همین کار را برای پای دیگر نیز انجام می شود. (شکل 9)
شخص در حالتی که دو دست را به دیواره استخر تکیه می دهد، یک پا را ثابت نگه داشته و پای دیگر را به اندازه ای از جلو به بالا خم می کند که با تنه خود یک زاویه 90 درجه درست کند.آنگاه در حالیکه پا را در جهت طرفین بدن به چرخش در آورد به حال اول خود باز می گرداند و با پای دیگر همین کار را انجام می دهد. (شکل 10)
در این حرکت شخص دستها خود را به صورت باز به لبه استخر می گیرد و یک پای خود را ثابت روی زمین نگه می دارد، آنگاه پای دیگر را بدون خم شدن زانو به دور پای ثابت به چپ و راست به حرکت در می آورد. (شکل 11)
شخص در کنار دیواراستخرمی ایستد و دستهای خود را به لبه استخر می گیرد ، سپس زانو را به بالا خم می کند و یک بار از سمت راست و بار دیگراز سمت چپ به حالت اول باز می گرداند.این کار باید در دفعات پی در پی وبه کرات انجام گیرد. (شکل 12)
شخص از پشت به دیواره استخر با دو دست باز بر روی آبریز استخر تکیه داده و هر دو پا را از زانو خم کرده و به سمت بالا می آورد و به جای خود باز می گرداند در این حالت باسن و پشت شخص باید با بدنه استخر تماس داشته باشد. (شکل 13)
شخص در نقطه ای از استخر قرار می گیرد که آب تا زیر سینه او باشد وسپس دو دست را بالا برده در حالی که بدن ثابت است ، دستها را حول محور شانه از عقب به جلو به چرخش در می آورد و این کار به همین ترتیب ادامه می یابد. (شکل 14)
در حالی که شخص با هر2 دست بدنه استخر را در اختیار دارد ، زانوهای خود را خم کرده و پنجه دو پا را بالا می آورد و روی دیوار استخر قرار می دهد ، سپس در حالی که دستها ثابت می ماند زانو ها را به دفعات خم و راست می کند.(شکل 15)
در این حرکت شخص بوسیله 2 حلقه نجات خود را روی آب شنا ور نگه می دارد ، سپس زانوهای خود را به بالا خم کرده و به چپ و راست به چرخش در می آورد. (شکل16)

این احساس مشترک انسانی است که هنگام بروز حوادث طبیعی و غیرطبیعی دوست داریم برای کمک به انسانهای گرفتار کاری انجام دهیم.
شاید عملیترین اقدام در این موارد اهدای آن چیزی است که در دسترس داریم. به همین دلیل به محض شنیدن خبر بروز حادثهای طبیعی یا غیر طبیعی و درخواست کمک برای ارسال مواد غذایی، پوشاک، دارو و حتی خون، دست به کار میشویم. اگر بتوانیم خون اهدا می کنیم و در غیر این صورت مواد غذایی یا لباس به مراکز اعلام شده تحویل می دهیم.
در اغلب موارد، داروها یکی از عمدهترین اقلام تحویل شده به مراکز جمع آوری کمکهای مردمی است. از آنجا که همه ما کم و بیش ذخیرهای قابل توجه از داروهای بلا استفاده ناشی از مراجعات مکرر و احتمالاً غیرضروری به پزشک و داروخانه در منازل خود داریم و دلمان هم نمی آید آنها را دور بریزیم، با بروز هر یک از این حوادث یک موقعیت طلایی برای خالی کردن این انبارها به دست می آوریم.
اگرچه از نظر اخلاقی اهدای وسایل دست دوم شامل پوشاک و وسایل زندگی برای آسیب دیدگان ناشی از حوادث ممکن است کاری ناپسند باشد، ولی این افراد ممکن است از نظر علمی منعی برای استفاده این وسایل دست دوم نداشته باشند. اما مطمئنا در مورد داروها این گونه نیست. به دلیل شرایط خاص داروها، تقریباً تمامی مراکز علمی و بهداشتی دنیا، تجویز داروهای جمع آوری شده ناشی از کمکهای مردمی را درست نمی دانند و این عمل را به عنوان یک اقدام مخاطرهآمیز برای مصرف کنندگان (آسیبدیدگان) منع می کنند.
اهدای داروها عمدتاً از دو طریق انجام می شود، یکی از طرف شرکتهای داروسازی بینالمللی و دیگر از سوی مردم، اگر چه حجم داروهای اهدایی از طرف شرکتهای داروسازی در مقایسه با داروهای اهدایی از طرف مردم بسیار بیشتر است. این شرکتها معمولاً در این اقدام خود اهداف خاص اقتصادی را نیز دنبال میکنند. مهم ترین این اهداف ضمن نشان دادن چهرهای انسانی از شرکت اهداءکننده، گریز از مالیات و نفوذ به بازار دارویی کشورهای دریافتکننده این داروهای اهدایی است.
علاوه بر این داروهای اهدایی این شرکتها عمدتاً برای کشورها و مناطق آسیبب دیده غیرقابل مصرف هستند و معمولاً کشورهای دریافتکننده اگر آنقدر خوش شانس باشند که این داروها سر از بازار سیاه دارو در کشورشان در نیاورد، باید هزینههای زیادی را برای معدوم کردن آنها صرف کنند.
مضرات دریافت داروهای اهدایی آنقدر زیاد است که در خیلی از موارد دریافتکنندگان ترجیح می دهند از خیر آن بگذرند.
بخش دیگری از داروهای اهدایی به آسیبدیدگان معمولاً از طرف خانوادهها به مراکز جمعآوری کمکهای مردمی تحویل می شود. اگرچه به دلیل آنکه این داروها به احتمال زیاد قبلاً از خود بازار دارویی کشور تهیه شدهاند، قاعدتاً می توان انتظار داشت که باعث بروز مشکلاتی در نظام دارویی کشور نخواهند شد، اما همین داروها نیز بنا بهدلایل متقن علمی قابل مصرف مجدد نیستند.
مصرف این داروها که داروهای "دست دوم" نامیده می شوند نیز ممکن است خطرات جدی برای سلامت مصرفکنندگان ایجاد کنند. با وجود همه کاستیهای موجود، نظام دارویی کشور ما نظارت مناسبی بر تولید و توزیع داروها دارد و حداکثر تلاش از طرف تولیدکنندگان و توزیعکنندگان داروها در کشور انجام می شود تا مقررات علمی در این موارد به کار گرفته شود. با این همه، اطمینان از سلامت داروها در هنگام تحویل به بیماران در داروخانه یکی از مسئولیتهای اصلی داروسازان است.
اما امکان نظارت بر سلامت داروها در هنگام نگهداری و مصرف آنها توسط مصرفکنندگان در خانه وجود ندارد.
بسیاری از داروها به شرایط نگهداری حساس هستند و عدم نگهداری آنها در شرایط مناسب ممکن است باعث بی اثر شدن و یا حتی تبدیل شدن آنها به مواد سمی شود. بنابراین اطمینان از سلامت داروهای "دست دوم" ناشی از شرایط نگهداری آنها اگر غیرممکن نباشد، بسیار سخت و هزینه بر است.
با وجود این متأسفانه در کشور ما بازگرداندن داروهای "دست دوم" به چرخه نظام دارویی کشور فقط به کمکهای مردمی بعد از بروز بلایا محدود نمی شود و هر از گاهی بعضی از سازمانها و ارگانهای خیریه (مطمئناً با اهداف خیرخواهانه) به جمع آوری داروهای "دست دوم" مردم اقدام می کنند و از آنها می خواهند با خالی کردن قفسههای دارویی خود این داروها را برای توزیع بین نیازمندان به آنها تحویل دهند. متأسفانه باید اذعان کرد که به نظر می رسد این اقدام در کشور ما به تدریج به یک ارزش تبدیل شده است.
اگرچه نگارنده تردیدی در نیت خیرخواهانه این سازمان ها و همچنین اهداکنندگان ندارد، ولی باید به آنها یادآور شود که این اقدام ممکن است خطرات جدی به سلامت مصرفکنندگان این داروهای "دست دوم" وارد کند که قطعاً با نیات خیرخواهانه آنها در تضاد است. شاید بتوان اقدام این سازمان ها را به حساب عدم اطلاع آنها گذاشت، ولی تأسف بارتر آن است که در مواردی، حتی بخشهایی از وزارت بهداشت و دیگر سازمانهای دولتی امدادی نیز با این مراکز همراهی و در کار آنها مشارکت می کنند.
اینهم از عجایب است که همان وزارت بهداشتی که به حق داروخانه هایی را که داروهای "دست دوم" را وارد چرخه دارویی می کنند توبیخ و جریمه می کند، خود مشوق این اقدام می شود. شاید تصور شود به دلیل الگوی نادرست تجویز و مصرف داروها در کشور با این کار و بازگرداندن داروهای "دست دوم" به بازار دارویی کشور بتوان بخشی از این اتلاف منابع را جبران کرد اما واقعیت آن است که هیچگاه از نظر آماری ارزش ریالی داروهای "دست دوم" برگشت داده شده و نسبت آن در مقایسه با ارزش بازار دارویی گزارش نشده تا بتوان منافع احتمالی این اقدام را در مقایسه با مضرات قطعی آنها به سلامت مصرفکنندگان این داروها بررسی کرد.
بنابراین باید به خودمان و هموطنان نوع دوستمان یادآور شویم که اهدای داروهای «دست دوم» نه تنها یک اقدام انسانی نیست، بلکه ممکن است باعث بهخطر افتادن سلامت مصرفکنندگان این داروها نیز شود.
متأسفانه باید اذعان کرد که تنها راه راحت شدن از شر داروهای اضافی موجود در قفسههای آشپزخانهمان انداختن آنها به سطل زباله (البته بعد از شکستن بسته بندی آنها به منظور جلوگیری از سوءاستفاده زباله گردها) است.
این یادآوری از آن جهت اهمیت دارد که در خانه تکانی خانه هایمان، احساسات بشردوستانه مان گل نکند و نخواهیم ضمن پاکسازی قفسههای آشپزخانه، داروهای "دست دوم" انباشته شده در طول سال را نیز به سازمانهای خیریه اهدا کنیم. قطعاً باید خیلی بیشتر از اهدای لباسهای مستعمل خود به دیگران، از تحویل داروهای دست دوم خود اجتناب کنیم.
البته امیدوارم سازمانهایی مانند وزارت بهداشت، هلال احمر و کمیته امداد نیز با اطلاع رسانی صحیح و به موقع به مردم ضمن اجتناب از ترغیب مردم به اهدای داروهای "دست دوم" آنها را از خطرات احتمالی چنین اقدامی آگاه کنند.
دکتر عبدالمجید چراغعلی- دکترای فارماکولوژی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله

- ایندومتاسین مسکن غیرمخدری است که برای تسکین آرتریتها یا التهاب و درد مفاصل استفاده میشود.
- به سبب خواص ضدالتهابیاش، در درمان بیماریهایی مثل آرتریت روماتویید، اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتروز، آرتریت نقرسی ، التهاب مفصل و التهاب تاندون بسیار مؤثراست. ایندومتاسین از داروهای ضدالتهابی غیراستروییدی است.
- ایندومتاسین را همیشه با غذا، بلافاصله پس از غذا، یا با آنتی اسید بخورید تا به معدهتان کمتر آسیب بزند و موجب سوزش معده نشود. پیش از ریختن سوسپانسیون آن، شیشه دارو را به خوبی تکان دهید. برای جلوگیری از تحریک و آسیب مری، پس از خوردن قرص و کپسول ایندومتاسین، 15 تا 30 دقیقه دراز نکشید.
- در صورت بروز هریک از علایم زیر مصرف ایندومتاسین را قطع کنید:
درد قفسه سینه، خستگی یا خوابآلودگی شدید، سردرد شدید هنگام صبح، تغییرات خلقی یا گیجی، گزگز انگشتان دستها و پاها، خونریزی از مقعد (در موارد استعمال شیاف)، درد یا سوزش معده، تهوع یا استفراغ، مدفوع سیاه و قیری شکل، لرز، تب، درد عضلانی، به ویژه اگر درست قبل یا همزمان با بروز بثورات جلدی رخ دهند، افزایش وزن، کبودی یا خونریزی غیرعادی، بثورات جلدی ، زخمهای دهانی یا تب یا گلودردی که پیش از مصرف ایندومتاسین وجود نداشته است.
- افراد مسن بیشتر از سایرین در معرض خطر مشکلات گوارشی و دیگر مشکلات خونریزی دهنده هستند.
- یک واکنش حساسیتی نادر به ایندومتاسین، آنافیلاکسی (شوک آلرژیک) است که به مراقبت فوری پزشکی نیاز دارد. آنافیلاکسی به سرعت پیشرفت میکند. در صورت بروز تورم لبها و اطراف چشم، کهیر یا تورمهای روی پوست، ضربان قلب تند، خسخس سینه یا مشکل در تنفس، مصرف ایندومتاسین را قطع کرده، با یک مرکز اورژانس پزشکی تماس بگیرید.
- در صورت وجود هریک از موارد زیر پیش از مصرف ایندومتاسین، پزشکتان را مطلع سازید:
حساسیت به آسپیرین یا دیگر داروهای ضدالتهابی غیراستروییدی، سابقه ابتلا یا ابتلا به پولیپهای بینی مرتبط با آسپیرین، زخمهای یا التهابهای دستگاه گوارش، هموفیلی یا دیگر مشکلات خونریزی دهنده، زخمهای دهانی یا بیماریهای کبدییا کلیوی.
- هنگام مصرف ایندومتاسین، برچسب همه داروهای مجاز بدون نسخه ای را که مصرف می کنید،به دقت بخوانید تا مطمئن شوید جزء داروهای ضد التهابی غیراستروییدی (مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن) یا داروهایی که با ایندومتاسین تداخل ایجاد میکند، نباشد.
به خاطر داشته باشید که آسپیرین یک داروی ضدالتهابی غیراستروییدی است.
- پیش از انجام هرگونه عمل جراحی یا کارهای دندانپزشکی، پزشک را از اینکه ایندومتاسین مصرف میکنید، مطلع سازید. این دارو ممکن است موجب کبودی یا خونریزی شدید شود.
دکتر هومن خلیقی
هفته نامه سلامت

ویتامینD از ویتامین های محلول در چربی است که برای جذب کلسیم از روده و استحکام استخوان ها لازم است.
راه های دریافت ویتامینD :1- از طریق تابیدن اشعه آفتاب( اشعه ماوراء بنفش) به پوست بدن:
در پوست انسان ماده ای به نام دهیدروکلسترول وجود دارد که پیش ساز ویتامینD است و در اثر تابیدن اشعه آفتاب به پوست، مراحلی را در بدن طی کرده و سرانجام در کلیه، به ویتامینD فعال تبدیل می شود.
2- از طریق غذا: مواد غذایی حاوی ویتامینD شامل: کره، روغن کبد ماهی، زرده تخم مرغ ، خامه ، جگر، شیرهای غنی شده با ویتامینD، سرلاک و شیرخشک هستند.
3- می توان ویتامینD را به صورت سنتیتک ( یعنی مصنوعی یا ساختگی) نیز به بدن رساند.
غذای شیرخواران ممکن است حاوی مقادیر بسیار کمی ویتامینD باشد. شیر گاو حاویIU40(واحد بین المللی) و سبزیجات و میوه جات حاوی مقادیر بسیار ناچیز ویتامینD هستند. زرده تخم مرغ حاوی 400-120 واحد ویتامینD در هر گرم می باشد که منبع بسیار با ارزشی است. به اغلب شیر خشک ها ویتامینDرا در حد معقولی اضافه کرده اند.
عوامل ایجاد کننده کمبود ویتامینD :1- قرار نگرفتن در معرض اشعه آفتاب ؛لازم به تذکر است که آفتاب باید مستقیم به پوست بتابد و اشعه ای که از پشت پنجره بتابد، فاقد اشعه ماورای بنفش است.
2- عدم استفاده از غذاهای حاوی ویتامینD مثل تخم مرغ:
3- رشد بسیار سریع کودک. برای مثال کودکان با وزن کم هنگام تولد ( کمتر از 2500 گرم) که پس از تولد رشد سریعی دارند و همچنین کودکان در دوران بلوغ که رشدشان بسیار سریع می شود، اگر ویتامینD را به مقدار کافی دریافت نکنند، ممکن است دچار کمبود این ویتامین شوند.
4. کودکانی که دارای بیماری های خاصی هستند، ممکن است به علت عدم جذب ویتامینD دچار کمبود این ویتامین شوند. به عنوان مثال در انواع بیماری هایی که با سوء جذب چربی همراه هستند.
همچنین داروهای ضد تشنج که در انواع صرع یا در تشنج های دیگر مصرف می شوند، مثل فنوباربیتال یا فنی توئین نیز به علت مداخله در متابولیسم ویتامینD، بیمار را در معرض کمبود این ویتامین قرار می دهد.
اثرات کمبود ویتامینD در بدن:در اثر کمبود ویتامینD در بدن، بیماری نرمی استخوان( راشیتیسم یاRickets) ایجاد می شود.
وقتی در اثر کمبود ویتامینD، جذب کلسیم از روده ها متوقف شود، برای نگه داری سطح کلسیم خون در حد طبیعی، هرمونی به نام پاراتورمون از غده پاراتیروئید ترشح می شود. این هورمون، کلسیم را از استخوان ها برمی دارد و وارد خون می کند. از این رو سطح کلسیم خون در حد طبیعی باقی می ماند، اما فسفر که از طریق ادرار دفع می شود، در خون پایین می آید.
اثرات کمبود ویتامینD در بدن، چند ماه بعد ظاهر می شود. این علائم در کودکان شیرخواری که مادرانشان کمبود این ویتامین را دارند، در عرض 2 ماه پس از تولد ظاهر می شود؛ اما در بقیه موارد در اواخر سال اول و در حین سال دوم زندگی، علائم مزبور بروز می کنند. در سایر دوران کودکی( به جز سن شروع بلوغ) کمبود این ویتامین نادر است.

- جعبه ای شکل شدن سر
- پیشانی برجسته
- دیربسته شدن ملاج یا فونتانل ها
- دیردندان درآوردن
- پوسیدگی زودرس دندان ها
- ضخامت مچ دست
- بد شکل شدن لگن( این مسئله در دخترها، بعدها سبب تنگی لگن شده و به ناچار باید از طریق سزارین زایمان کنند)
- پرانتزی شدن ساق پاها، تمای له شکستگی در استخوان ها و نافرمی در ستون فقرات، ساق پاها و لگن که سبب کوتاهی قد می شود؛
- دیرنشستن
- دیر به راه افتادن
تشخیص این بیماری بر اساس علائم بالینی، تاریخچه مصرف ویتامینD، انجام رادیوگرافی و آزمایش خون از نظر بررسی سطح کلسیم، فسفر و آنزیم آلکالان فسفاتاز صورت می گیرد.
عوارض این بیماری علاوه بر موارد بالا شامل: ابتلا به عفونت های تنفسی، عفونت های روده ای و سل ریوی می باشد. هم چنین کم خونی ناشی از فقر آهن در این افراد شایع است.
پیشگیری از کمبود ویتامینD :1. تجویز ویتامینD با دوز روزانه 400 واحد از راه خوراکی
2. استفاده از زرده تخم مرغ بعد از سن 7 ماهگی
3. استفاده از آفتاب مستقیم که اگر روزانه به مدت 10-5 دقیقه به مناطق باز بدن مثل سر، صورت و دست ها از آرنج تا انگلشتان دست و زانو تا انگشتان پا بتابد، کافی است.