وبلاگ شخصی دکتر امیرهوشنگ واحدی
دکتر امیر هوشنگ واحدی متخصص طب فیزیکی و توابخشی، درمان بیماریهای ستون فقرات، عصبی، عضلانی و مفصلی و ... مطب کرج، جهانشهر-روبروی بیمارستان مدنیوبلاگ شخصی دکتر امیرهوشنگ واحدی
دکتر امیر هوشنگ واحدی متخصص طب فیزیکی و توابخشی، درمان بیماریهای ستون فقرات، عصبی، عضلانی و مفصلی و ... مطب کرج، جهانشهر-روبروی بیمارستان مدنیبیماری فلج اطفال چیست؟
بیماری پولیومیلیت با فلج شل ناگهانی شناخته شده و ویروس آن فقط انسان را آلوده کرده و فقط از انسان به انسان انتقال می یابد. این بیماری می تواند در هر سنی بروز نماید ولی بیشتر در کودکان و بخصوص گروه زیر 5 سال دیده می شود (بیماری پولیو یکی از علل فلج شل حاد کودکان و نوجوانان است). بیماری فلج اطفال در 90 % موارد بدون علامت بوده یا علائم خفیف دارد و تنها در کمتر از 1% علائم فلجی را نشان می دهند (10-5% موارد بدلیل درگیری عضلات تنفسی، مرگ را بدنبال دارد).
وضعیت بیماری در جهان و ایران در حال حاضر برخی از کشورها عاری از پولیو و در برخی از کشورها همچنان بیماری بومی است. بنابراین احتمال انتشار ویروس وحشی از کشورهای آلوده به سایر کشورهای عاری از پولیو است. به دلیل خطر طغیان بین المللی پولیو از شمال نیجریه، سازمان جهانی بهداشت ریشه کنی پولیو را اولویت دارترین عملیات اعلام کرد. پولیو در چهار کشور افغانستان، پاکستان، هندوستان و نیجریه به صورت بومی وجود دارد ومتاسفانه موارد بیماری در افغانستان و پاکستان نسبت به سال گذشته بیش از 2 برابر افزایش یافته است. درایران در 8 سال اخیر موردی از فلج اطفال گزارش نشده است که یکی از علل کاهش آن، برگزاری روزهای ملی واکسیناسیون فلج اطفال است.
انتقال بیماری ویروس بیماری فلج اطفال عموما از طریق دستگاه گوارش (تماس مستقیم با مدفوع، آب آلوده و...) وارد بدن شده و در حلق و روده ها تکثیر یافته و سپس می تواند وارد خون شده و از راه خون یا رشته های عصبی به نخاع و مغز انتشار یابد و سپس به اعصاب حرکتی نخاع و مغز حمله کرده و با انهدام این اعصاب ایجاد فلجی نماید. تا زمانیکه ویروس از بدن فردآلوده دفع شود احتمال واگیری و انتقال بیماری وجود دارد (ویروس در ترشحات حلق تا یک هفته و در مدفوع 2 تا 3 هفته ماندگار است).
علایم بیماری علایم بیماری پس از 45 – 3 روز (دوره نهفتگی) ظاهر می شود. در صورت ابتلا به نوع شدید بیماری درد شدید عضلانی، سفتی گردن همراه یا بدون فلج شل دیده می شود. همچنین تب، سردرد، خستگی، استفراغ و یبوست، اختلال تعادل، احساس ضعف، عدم هماهنگی در حرکات یک یا چند اندام از دیگر علایم بالینی است.
درمان متاسفانه این بیماری درمان قطعی ندارد و معمولا فرد مبتلا تا پایان عمر فلج می ماند.
الف – بیمارانی که تابلوی عفونت غیرفلجی دارند باید تحت درمان علامتی با مسکن ها قرار گرفته، درصورت لزوم تا قطع تب در رختخواب استراحت کرده و از ورزش سخت تا چند هفته و هرگونه تزریق عضلانی اجتناب نمایند.
ب – بیمارانی که دچار فلج شل حاد شده اند باید توسط پزشکی که در بیماریهای عصبی تجربه دارد ارزیابی شوند. بدلیل خطر وقفه تنفسی، بیمارانی که اشکال در بلع، ضعف عضلات سر، گردن یا تنه دارند باید در بیمارستانی مجهز بستری شوند.
ایمن سازی : واکسن فلج اطفال باعث حفاظت با درصد بالا در برابر ویروس می شود و به ۲ شکل در دسترس است.
۱- واکسن خوراکی پولیو (OPV) : از راه دهان خورانده می شود، تجویز آن آسان است، ارزان است، ایجاد مصونیت روده ای کرده و باعث قطع انتقال ویروس وحشی به کودکان دیگر می شود. در هر ۱۰ میلیون دز تجویز شده سبب بروز ۳ مورد فلج واکسینال می گردد.
۲- واکسن تزریقی پولیو (IPV) : با ایجاد مقدار کافی پادتن در سرم، از بروز فلج واکسینال جلوگیری می کند، مصونیت روده ای بسیار کمی ایجاد کرده در نتیجه کودک ایمن شده با IPV می تواند ویروس وحشی را به دیگران منتقل کند، گران است، نیاز به آموزش کارکنان و تجهیزات تزریق دارد.
در ایران واکسن خوراکی فلج اطفال به صورت روتین در بدو تولد، ۵/۱ ماهگی، ۳ ماهگی، ۵/۴ ماهگی و ۶-۴ سالگی به کودک خورانده می شود.
پیش آگهی : میزان کشندگی فلج اطفال فرم فلجی معمولا کمتر از ۵% است. مرگ غالبا در اثر وقفه تنفسی اتفاق می افتد. بهبودی به وسعت عضلات درگیر بستگی دارد. تا شش هفته پس از بروز فلج آسیب های قابل برگشت بهبود پیدا کرده و عضلاتی که پس از ۶ هفته هنوز فلج هستند برای همیشه فلج باقی می مانند.هرگونه بهبودی که پس از آن حاصل شود جزئی بوده و به اصلاح مجدد عضلات بستگی دارد تا بهبود عصب.
چرا واکسیناسیون همگانی فلج اطفال؟
در این طرح تمامی کودکان بایستی در یک زمان مشخص ودر2 نوبت بفاصله 1 ماه واکسن خوراکی فلج اطفال را دریافت نمایند تا بدین طریق ضمن متوقف کردن انتشار ویروس وحشی در جامعه، انتقال ویروس را قطع کرده و جایی برای ماندگاری ویروس وحشی فلج باقی نماند.
چرا این طرح ها همچنان ادامه دارد؟ واکسیناسیون همگانی فلج اطفال از سال1372 آغاز و در حال حاضر فقط در4 استان سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان و خراسان جنوبی بعلت همجواری با کشورهای آلوده افغانستان و پاکستان به صورت خانه به خانه اجرا می شود. همانگونه که مستحضرید هر ساله نوبت ایمنسازی تکمیلی فلج اطفال به صورت خانه به خانه در فصل بهار در کشور انجام می شود.
توجه: با توجه به وضعیت بیماری در جهان و بخصوص کشور افغانستان که با ما کیلومترها مرز مشترک دارد و تردد قابل توجه اتباع این کشور به داخل ایران لزوم انجام برنامه به صورت خانه به خانه و با کیفیتی بالا مورد تاکید قرار می گیرد.
منبع: "پیک توانا"
لنگش کودکان را جدی بگیرد
بیماری پرتس نوعی نکروز یا سیاه شدن سر استخوان ران در لگن بچه ها است که مهمترین مشخصه این بیماری اختلال موقت در خون رسانی سر استخوان ران در ناحیه لگن در دوران کودکی است.
این بیماری بیشتر در سنین 10-4 سالگی دیده می شود و شیوع آن در پسر ها 5 برابر دخترها است نام کامل این بیماری لگ کالو پرتس Legg-Calve-Perthes است.
همانطور که گفته شد مشخصه اصلی این بیماری قطع شدن خون رسانی به سر استخوان ران است اما چرا این خون رسانی مختل می شود به درستی مشخص نیست ولی این اختلال در بیشتر اوقات گذرا است و بعد از مدتی خون رسانی مجدداً برقرار می شود.
در ابتدا شدت این بیماری کم است اما بتدریج پیشرفت کرده و علائم بیمار بیشتر می شود. بعد از مدتی بیماری فروکش می کند و علائم بیماری هم کم می شود. این زمان از چند ماه تا حتی دو سال هم ممکن است ادامه داشته باشد. پس بیماری چه با درمان و چه بدون درمان ابتدا سیر پیشرونده ای داشته و سپس فعالیت آن خودبخود متوقف می شود.
ممکن است خون رسانی به تمام نقاط سر استخوان قطع شود و یا گاهی فقط قسمتی از سر استخوان ران خون رسانی خود را از دست بدهد که در این موارد شدت بیماری کمتر است.
در بسیاری از اوقات دوره 2-1 ساله بیماری حتی بدون اینکه بیمار یا والدین او متوجه بیماری شوند طی شده و خوب می شود ولی در تعدادی از بیماران در همین مدتی که سر استخوان ران دچار کاهش خون رسانی است ممکن است آثار جبران ناپذیری به وجود بیاورد.
وقتی خون رسانی به سر استخوان ران مختل می شود استخوان سختی خود را از دست داده و به اصطلاح نرم می شود و وارد شدن وزن تنه به این استخوان نرم شده موجب می شود که شکل سر استخوان ران و حتی گردن استخوان ران به تدریج تغییر کند و حالت گرد و کروی خود را از دست بدهد و اکثر مشکلاتی که برای بیمار به وجود می آید به علت همین تغییر شکل است.
بعد از مدتی که از فعالیت بیماری گذشت، عروق خونی مجدداً رشد کرده و به سر ران می رسند. در نتیجه بیماری متوقف می شود. با برگشت خون رسانی به استخوان سختی آن مجدداً به حالت اولیه برمی گردد ولی شکل آن به حالت کروی اولیه باقی می ماند.
سر استخوان ران که شکل کروی خود را از دست داده است دیگر نمی تواند به راحتی در درون حفره استابولوم حرکت کند در نتیجه به تدریج و با گذشت چند سال حرکت مفصل محدود شده و عضلات ران لاغر شده و لنگش بوجود می آید و در نهایت مفصل تخریب شده و دچار استئوآرتریت یا آرتروز می شود.
تمام کوشش هایی که پزشک معالج در درمان این بیماری انجام می دهد به این خاطر است که بعد از اینکه بیماری فروکش کرد سر فمور تغییر شکلی پیدا نکرده باشد یا این تغییر شکل حداقل باشد.
این بیماری در دختران کمتر دیده می شود ولی اگر دیده شود بسیار وسیع تر بوده و با آسیب بیشتر به سر ران همراه است و نتیجه درمان به خوبی نتایج درمان در پسران نیست. علائم بیماری پرتس بیماری معمولا با لنگش شروع می شود معمولا نزدیکان بچه هستند که متوجه می شوند وی در حین راه رفتن می لنگد و خود بچه متوجه آن نمی شود.
گاهی بچه از درد ملایمی در ناحیه لگن یا کشاله ران یا ران و یا حتی زانو احساس ناراحتی می کند پس در هر بچه ای که از درد زانو ناراحت است پزشک معالج باید به فکر این بیماری هم باشد. این ناراحتی ها چند هفته یا چند ماه طول می کشند درد در موقعی که مفصل ران حرکت میکند بیشتر است پس شدت درد با فعالیت بدنی بیشتر و در موقع استراحت کمتر می شود.
این علائم در طی چند ماه بتدریج ایجاد شده و تشدید می شوند. سپس با کاهش فعالیت بیماری، التهاب و درد کم کم از بین می رود. گاهی حتی لنگش هم خوب می شود. تشخیص بیماری پرتس تشخیص این بیماری معمولا توسط رادیوگرافی ساده انجام می شود و در سیر بیماری معمولاً عکس برداری های متعددی برای مشخص شدن وضعیت پیشرفت بیماری از بیمار به عمل می آید. درمان گرچه شیوع بیماری پرتس در دختران کمتر از پسران است ولی در صورت وقوع بیماری در یک دختر، معمولاً شدت آسیب و تخریب بیشتر است. در بچه های کم سن و سال ( سنین حدود 6-2 سال) که در رادیوگرافی اولیه، تغییرات شدید نیست؛ درمان معمولاً فقط به صورت تحت نظر داشتن بیمار است.درمان غیر جراحی بیماری پرتس در درمان غیر جراحی معمولاً از داروهای ضد التهاب مثل بروفن به مدت چند ماه برای کاهش التهاب مفصل استفاده می شود. ممکن است لازم باشد تا بیمار برای مدتی از عصای زیر بغل استفاده کند. در مواردی که بچه به علت کاهش دامنه حرکتی مفصل، دچار لنگش شده است، ممکن است دوره کوتاهی استراحت و کشش اندام و یا یک دوره فیزیوتراپی مفید باشد. در فیزیوتراپی حرکات ساده ای به کودک آموزش داده می شود تا دامنه حرکتی مفصل بهتر شود. به این صورت که بچه به پشت می خوابد و زانوها را خم کرده، در حالی که کف هر دو پا روی زمین است. والدین او زانوهایش را با کف دست می گیرند. بچه سعی می کند بصورت فعال زانوهایش را به هم نزدیک کرده و از هم دور کند و والدین او سعی می کنند در این حرکات به او کمک کنند.
در روش دیگر، بچه به پشت می خوابد و پاهایش را صاف و مستقیم روی زمین نگه می دارد و سعی می کند کل اندام پایینی خود را به داخل و خارج بچرخاند.
اگر دامنه حرکتی مفصل ران کم شود یا رادیوگرافی ساده یا ام آر آی علائمی از پیشرفت بیماری را نشان دهند، ممکن است پزشک معالج تصمیم به گچ گیری بیمار بگیرد. در این روش تنه و اندام های پایینی بیمار توسط گچ در وضعیتی قرار می گیرند که پاها از هم باز باشند. به این نوع گچ گیری، گچ اسپیکا یا اسپایکا Spica cast می گویند. این وضعیت موجب حمایت بیشتر سر استخوان ران شده و برای بیمار مفید است.
گچ گیری معمولاً در اطاق عمل انجام می شود و پزشک معالج برای اینکه بتواند پاها را بیشتر از هم باز کند (و سر استخوان ران را بیشتر در داخل حفره استابولوم قرار دهد) ممکن است با یک عمل جراحی کوچک عضله کشاله ران را بلندتر کند. معمولاً گچ 6-4 هفته باقی مانده و بعد از خارج کردن آن نرمش های لازم برای افزایش دامنه حرکات انجام شده و ادامه می یابد.
روش دیگر درمان استفاده از بریس مخصوصی است که با بستن آن در ناحیه لگن، ران های بیمار از هم فاصله می گیرند هدف از این درمان این است که با دور شدن ران ها از یکدیگر، سر استخوان ران بهتر در داخل حفره استابولوم قرار بگیرد. با قرار گرفتن بهتر سر استخوان ران در حفره استابولوم، شکل کروی این حفره بهتر می تواند از سر استخوان ران محافظت کند و احتمال تغییر شکل سر استخوان ران کمتر می شود. درمان جراحی بیماری پرتس گاهی اوقات برای درمان بیمار نیاز به عمل جراحی وجود دارد در حین جراحی معمولا استخوان ران در قسمت بالایی آن شکسته شده و در وضعیت جدیدی توسط پلاک دوباره در کنار یکدیگر قرار می گیرد تا حتی الامکان از تغییر شکل آن جلوگیری شود.
گاهی اوقات لازم می شود توسط عمل جراحی دیگری حفره استابولوم گودتر شود تا سر فمور که به علت بیماری بزرگتر شده است بطور کامل در درون حفره استابولوم قرار گیرد.
بعد از هر کدام از اعمال جراحی ذکر شده گچ گیری مطابق روش توضیح داده شده در قبل انجام می شود. بعد از درآوردن گچ، مجددا فیزیوتراپی برای بدست آوردن حرکات مناسب مفصل ران نیاز است.
تاثیر ورزش بر کیفیت زندگی معلولان
امروزه بررسی کیفیت زندگی در پژوهش های مختلف بشری و به ویژه در گروه های معلولان از جمله سرفصل های مهم و کاربردی تلقی می شود.
در چند دهه اخیر سلامت به عنوان یکی از حقوق انسان ها و یک هدف اجتماعی در جهان شناخته شده و اخیراً مفهوم جدیدتری از سلامتی مطرح شده که بهبود کیفیت زندگی است.
شاید بتوان مواردی مانند شادی، رضایت، افتخار، سلامتی، اعتماد به نفس، فرصت های آموزشی و موقعیت اقتصادی و... را تعریفی از کیفیت زندگی دانست.
ما در اینجا قصد داریم نقش تربیت بدنی و ورزش را برای ارتقاء کیفیت زندگی معلولان مورد بررسی قرار دهیم که این موضوع از ارزش فراوانی در افزایش کیفیت زندگی افراد معلول برخوردار است.
فرد دارای معلولیت با انجام فعالیت بدنی مستمر، تصویر بدنی مطلوبتری نسبت به معلولان یا افراد سالم غیر ورزشکار دارد که این موضوع سبب افزایش اعتماد به نفس در وی می شود.
ورزش باعث می شود که فرد معلول استقلال فردی خود را به طور کامل یا نسبی به دست آورد تمرینات بدنی وسیله ای مناسب برای دستیابی به شرایط مناسب روانی و احساس مثبت بودن در فرد معلول است.
تصویر بدنی نظیر هر جنبه روانی دیگر، جزئی از شخصیت انسان به حساب می آید که از سیر تکاملی نیز برخوردار است و در زمان هایی از زندگی دچار نوسان و تغییرات بیشتری است که از جمله این موارد می توان به پیدایش ضایعه و بروز معلولیت در افراد اشاره کرد.
در این صورت اتکای فرد معلول بر خویشتن متزلزل و احساس نیاز به دیگران و وابستگی به غیر ظاهر می شود و به مرور قوت می یابد.
کاهش اعتماد به نفس، شخصیت گرایی منفی و احساس بی کفایتی و سربار بودن حداقل توانایی های باقی مانده فرد معلول را تحت الشعاع قرار می دهد. در اینجا انجام ورزش به فرد معلول کمک می کند که از موارد ذکرشده فاصله بگیرد و سطح کیفیت زندگی خود را ارتقا دهد.
تحقیقات نشان داده است که تمرینات بدنی منظم از عواملی است که می تواند تاثیر مثبتی برای جلوگیری از افسردگی، خستگی، تنش و عصبانیت داشته باشد.
انجام ورزش و فعالیت های بدنی، با ایجاد توازن بهتر عضلانی و افزایش کارایی بدنی در معلولان، باعث بهبود تصویر بدنی آنها از فیزیک و ترکیب بدنی شان می شود.
ورزش می تواند از عدم اعتماد به نفس و احساس بی کفایتی که در اثر کم کاری و بی تحرکی عضلانی و افزایش چربی و عدم توازن و ترکیب بدنی نامناسب در افراد معلول ایجاد می شود، جلوگیری کند و موجب افزایش عزت نفس آنها شود.
با توجه به افکار نامناسب و غلط عامه مردم در مورد معلولان و توانایی های بی شمار آنها، فعالیت بدنی می تواند از نظر روانی احساس خوبی به فرد معلول دهد و فشار ناشی از افکار عمومی را تا حد زیادی کاهش دهد تا حدی که یک فرد معلول ورزشکار توانایی های خود را بیشتر از یک فرد سالم غیرورزشکار بداند.
امید است با اتخاذ تدابیر مناسب از سوی مسئولان، موانع و مشکلات ورزش معلولان برطرف شود تا این گروه از جامعه بتوانند کیفیت زندگی خود را افزایش و مشکلات روانی ناشی از معلولیت را تا حدود زیادی کاهش دهند.
منبع: "پیک توانا"
استئوژنز ایمپرفکتا: پوکی و شکنندی استخوان ها
شرح بیماری شکستگی سر استخوان ران عبارت است از یک شکستگی کامل یا ناقص در سر استخوان ران، که با استخوان لگن مفصل میشود. شکستگی در اثر صدمات قابل توجه در هر دو جنس و در تمام سنین دیده میشود. اما شکستگیهای خود به خودی یا شکستگی ناشی از صدمات خفیف تنها در افراد مسنتر دیده میشوند. حدود 50% از شکستگیها در افراد بالای 80 سال رخ میدهد.
علایم شایع درد شدید به هنگام تلاش برای راه رفتن
تورم، دردناک بودن به هنگام لمس و خونمردگی در ناحیه مفصل استخوان ران
از دست رفتن شکل طبیعی ناحیه مفصلی استخوان ران
علل
وارد آمدن صدمه، خصوصاً زمینخوردن و سقوط و نیز تصادفات
در مواردی که استخوان ران قبلاً دچار بیماری بوده است، شکستگی ممکن است خود به خود رخ دهد.
عوامل تشدید کننده بیماری پوکی استخوان، خصوصاً پوکی استخوان پس از یائسگی
سرطان استخوان
مصرف داروهای متعدد که ممکن است هوشیاری را کاهش دهند.
بیماری استخوانسازی ناقص (استئوژنز ایمپرفکتا) که یک بیماری ارثی است که در آن استخوانها ترد و شکننده هستند و به راحت دچار شکستگی میشوند.
به هم خوردن تعادل کلیسم بدن
تغذیه نامناسب، خصوصاً ناکافی بودن دریافت کلیسم و پروتئین
اختلالات و بیماری مغزی
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری هایی که خطر بروز صدمات را زیاد میکنند.
پیشگیری سعی کنید دریافت روازنه کلسیم به حدکافی باشد (1500-1000 میلیگرم در روز). با خوردن شیر و محصولات لبنی یا مکملهای کلسیم میتوان از این امر اطمینان حاصل نمود.
سعی کنید زمین نخورید، خصوصاً در منزل شرایطی را فراهم آورید که احتمال زمین خوردن کم شود.
هورمون درمانی پس از یائسگی را میتوان برای پیشگیری از پوکی استخوان مدنظر گرفت. برای تصمیمگیری در مورد این مسأله با پزشکتان مشورت کنید.
اگر احساس میکنید هنگام راه رفتن تعادل ندارید از عصا برای راه رفتن استفاده کنید.
عواقب مورد انتظار معمولاً با جراحی و بازتوانی قابل معالجه است.
عوارض احتمالی عفونت زخم ناحیه عمل جراحی
آسیب به رشتههای عصبی و رگهای خونی در ناحیه شکستگی
در رفتگی علاوه بر شکستگی
خونرسانی ناکافی به ناحیه صدمه دیده استخوان که باعث مرگ بافت استخوانی میشود.
جوش نخوردن شکستگی
تشکیل لخته خون به علت بستری شدن طولانیمدت
درمان
اصول کلی جراحی تنها راه درمان است و نباید خود درمانی کرد. جراح ارتوپد قطعات شکسته شده استخوان را به هم متصل میکند و با استفاده از وسایل مخصوص آنها را در جای خود ثابت میکند. البته در افرادی که استخوانهایشان توانایی رشد و ترمیم مناسب را ندارند، تمام یا قسمتی از مفصل ران تعویض و جای آن یک مفصل مصنوعی گذاشته میشود. بر خلاف اکثر شکستگیها، این نوع شکستگی معمولاً احتیاج به گچ گرفتن ندارد.
پس از جراحی، بهطور معمول حمام بگیرید. میتوانید محل بخیه را با ملایمت و با استفاده از صابون ملایم غیرمعطر بشویید. پانسمان اختیاری است.
داروها امکان دارد برحسب نیاز از داروهای ضد درد مختلف استفاده شود.
در صورت لزوم، آنتیبیوتیک برای مبارزه به عفونت
نرمکنندههای مدفوع برای پیشگیری از یبوست
امکان دارد هورمون درمانی جایگزین و مکملهای کلسیم از دسترفتن استخوان را به تعویق اندازند.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری پس از به دست آوردن هوشیاری بعد از عمل، پای دیگر خود را مرتب حرکت دهید تا احتمال تشکیل لخته در سیاهرگهای عمقی پا کمتر شود. اکثر متخصصین ارتوپدی بیماران خود را تشویق میکنند تا هرچه زودتر برخیزند و راه بروند.
نظارت دقیق توسط یک فیزیوتراپ برای بازتوانی ضروری است. بازتوانی ممکن است ماهها طول بکشد. در ابتدا نیاز به استفاده از واکر یا چوب زیر بغل خواهد بود. شناکردن و پازدن روی دوچرخههای ثابت برای بازتوانی بسیار مفید هستند.
با پیشرفت روند ترمیم شکستگی، تدریجاً کارهای روزمره خود را از سر گیرید.
رژیم غذایی
مصرف مایعات در روز اول پس از عمل. بعد از آن رژیم خاصی لازم نیست. البته امکان دارد توصیه شود که کلسیم رژیم غذایی بیشتر باشد.
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟ اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان علایم شکستگی سر استخوان ران را دارید. اگر در پایینتر از ناحیه شکستگی کرختی یا بیحسی دارید فوراً اطلاع دهید. این یک اورژانس است!
اگر یکی از موارد زیر پس از جراحی رخ دهد: ـ تورم در بالا یا پایین ناحیه شکستگی ـ تب، لرز، دردهای عضلانی، یا سردرد ـ زیادتر شدن درد، تورم، قرمزی یا ترشحات محل عمل ـ یبوست
منبع : پایگاه جامع اطلاع رسانی معلولان ایران
در درفتگی مادرزادی لگن، تشخیص و درمان
شاید این سوالی است که در بدو تولد نوزاد در ذهن بسیاری از والدین مطرح می شود آیا می توان کاری انجام داد تا از بروز بعضی از بیماریهای ذهنی یا جسمی در فرزندمان جلوگیری کنیم؟ جواب این سوال" آری" است.
شما می توانید تنها با معاینه دقیق پزشکی، چند قطره خون و انجام آزمایش های غربالگری بیماری های متابولیک مادرزادی، نوزاد خود را در مقابل خطر بروز بسیاری از بیماریهای ذهنی و جسمی محافظت کنید.
به همین منظور تمام نوزادان باید بلافاصله پس از تولد، توسط پزشک معاینه شوند.
بیماری های مختلفی ممکن است به طور مادرزادی در کودک وجود داشته باشد که می توان با تشخیص سریع و درمان به موقع از عواقب ناگوار آن جلوگیری کرد. بیماری هایی چون زردی، کم کاری تیروئید، پی کی یو، فاویسم و در رفتگی مادرزادی لگن در ناحیه مفصل ران از مواردی است که باید مورد توجه دقیق پزشک و والدین کودک قرار بگیرد و در صورت لزوم از آزمایش خون، سونوگرافی یا رادیوگرافی برای بررسی بیشتر استفاده شود.
علل دررفتگی مادرزادی لگن علت این بیماری به درستی شناخته شده نیست. بعضی از محققان معتقدند در بعضی از جنین ها حفره استابولوم (بخشی از لگن) به درستی تشکیل نشده و عمق کافی برای نگه داشتن سر استخوان ران در درون خود ندارد. بعضی دیگر هم عقیده دارند که شلی کپسول مفصل ران علت بروز این بیماری است.
در رفتگی مادرزادی لگن در بعضی خانواده ها بیشتر است. به نظر می رسد در جوامعی که نوزاد را قنداق می کنند شیوع این بیماری بیشتر بوده و در مناطقی که مادر بچه را در پشت کمر یا جلوی شکم خود آویزان می کند این بیماری شیوع کمتری دارد. این اختلاف احتمالا به علت نزدیک بودن و دور بودن ران های بچه در دو نوع متفاوت بستن و حمل کردن وی است.
در رفتگی مادرزادی لگن بیشتر مفصل ران چپ را گرفتار می کند. بیشتر در دختر ها دیده شده (شیوع این بیماری در دختران 9 برابر پسران است) و در نوزادانی که در شکم مادر در وضعیت عکس معمول قرار گرفته اند (سر به طرف بالا و پا به پایین) بیشتر است.
دررفتگی مادرزادی مفصل ران در موارد زیربیشتر دیده می شود: فرزندان اول خانواده، نژاد سفید، وجود ناهنجاری های مادرزادی دیگر مانند پا چنبری (کلاب فوت)
وقتی سر استخوان ران نوزاد مدتی در خارج از حفره استابولوم می ماند هم رشد سر و هم رشد حفره استابولوم دچار اختلال می شود.
حفره استابولوم کوچک باقی می ماند و عمق کافی پیدا نمی کند. سر استخوان ران هم کوچک مانده و خوب رشد نمی کند. گردن استخوان ران نازک مانده و تنه استخوان ران هم لاغر و کم قطر می شود. این تغییرات نشان می دهند که رشد استخوان ها وقتی سیر طبیعی خود را طی می کند که به درستی در کنار هم قرار داشته باشند. در کنار هم بودن است که رشد و تکامل مناسب را تضمین می کند.
هر چه مدت زمان بیشتری از تولد نوزاد بگذرد و درمان به تاخیر بیافتد این تغییرات بیشتر شده و درمان بچه را مشکل تر می کند.
در صورتی که بیماری زود تشخیص داده شده و سر استخوان ران در درون حفره استابولوم گذاشته شود رشد استخوان ها در دو طرف مفصل سیر طبیعی خود را باز یافته و در بسیاری اوقات عقب ماندگی خود را جبران می کنند؛ ولی در صورتی که سر استخوان ران در بیرون استابولوم بماند هر چه سن بچه بیشتر می شود عقب ماندگی رشد مفصل و تغییر شکل آن بیشتر می شود و در نهایت می تواند معلولیت ایجاد کند.
در رفتگی مادرزادی لگن یا مفصل ران از شایعترین علل در رفتگی این مفصل در کودکان است. علائم در رفتگی مادرزادی سر استخوان ران در نوزادن بسته به سن کودک متفاوت است. این علائم را معمولا در دو محدوده سنی قبل و بعد از سه ماهگی تعریف می کنند.
علائم دررفتگی مادرزادی مفصل ران قبل از سه ماهگی مهمترین این علائم در سنین قبل از سه ماهگی عبارتند از:
- در ناحیه کشاله ران همه نوزادان چین های پوستی به طور طبیعی وجود دارد. در این بیماری این چین ها ممکن است در دو طرف غیر قرینه بوده و چین های کشاله ران در طرف دررفته بیشتر باشد.
- مفصل ران نوزاد دچار محدودیت حرکت شده و دو ران بچه خوب از هم باز نشوند. مادر ممکن است نتواند ران های نوزاد را برای تعویض پوشک خوب از هم باز کند.
علائم دررفتگی مادرزادی مفصل ران بعد از سه ماهگی مهمترین این علائم در سنین بعد از سه ماهگی عبارتند از:
- محدود شدن حرکات مفصل ران: در این سنین حرکت یا دور شدن ران ها از همدیگر محدودتر می شود. مادر و پزشک نمی توانند به راحتی ران های بچه را از هم دور کنند.
- کوتاه بودن اندام: ران طرف در رفته کوتاه تر به نظر می رسد.
- لنگش: کودک مبتلا به دررفتگی مفصل ران دیر راه میافتد و موقع راه رفتن می لنگد. وقتی در رفتگی یک طرفه است کودک موقعی که پای سالم را از روی زمین بلند کرده و تکیه را بر روی طرف بیمار می اندازد کل تنه خود را به آن طرف خم می کند.
به این طرز راه رفتن راه رفتن "تِرِندلِنبرگ" می گویند. وقتی دررفتگی دو طرفه است بچه هر پایی را که بر زمین می گذارد تنه را به همان طرف خم می کند. این راه رفتن را "اردکی" می گویند.
- در این بچه ها به خصوص در نوع دو طرفه، موقع ایستادن قوس کمر بیش از حد معمول است.
دررفتگی مادرزادی لگن در کودکان چگونه درمان می شود؟ درمان در رفتگی سر استخوان ران در نوزادان باید هرچه زودتر بعد از زایمان آغاز شود. هرچه درمان زودتر شروع شود با استفاده از روش های ساده تری می توان به نتیجه رسید؛ مدت درمان کوتاه تر است و نتیجه درمان بهتر خواهد بود. هرچه درمان بیمار با تاخیر و در سنین بالاتری انجام شود، نتیجه درمان نامطلوب تر خواهد شد و درمان مشکل تر می شود.
نوع درمان بر حسب اینکه بیماری در چه سنی تشخیص داده شود متفاوت است. برای درمان این بیماران معمولا از روش زیر استفاده می شود.
درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران در سنین نوزادی در نوزادان درمان با بستن نوارهای پلاستیکی خاصی مثل کمربند در اطراف بدن صورت می گیرد. به این کمربند "پاولیک هارنس" می گویند. هدف این است تا با این وسیله مفصل ران برای مدتی حدود یک تا دو ماه در وضعیت خاصی قرار بگیرد. در این وضعیت سر استخوان ران در حفره استابولوم می ماند و ماندن سر استخوان ران در درون حفره استابولوم به رشد بهتر آن کمک می کند. بعد از مدتی سر استخوان در داخل حفره استابولوم پایدار می شود.
این درمان را می توان در کودکان تا سن حداکثر شش ماهگی انجام داد. البته هر چه سن بچه کمتر بوده و درمان در سنین کمتری شروع شود نتیجه درمان بهتر است. معمولا وقتی بچه شروع به چهار دست و پا راه رفتن می کند (سنین 6-4 ماهگی) این روش درمانی دیگر تاثیر زیادی نداشته و باید درمان های مرحله بعد انجام شود.
درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران در 18-6 ماهگی اگر تشخیص بیماری در سنین بین شش ماهگی تا یک و نیم سالگی داده شود درمان مشکل تر است. در این بیماران پزشک سعی می کند مفصل ران بیمار را در اطاق عمل و زیر بیهوشی عمومی جا اندازی کرده و اندام های تحتانی و تنه را مدتی در یک قالب گچی، در وضعیتی خاص نگه دارد.
درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران در سنین بالای 1.5 سالگی
در سنین بالای یک و نیم سالگی در اکثر مواقع برای درمان از عمل جراحی کمک گرفته می شود. در این سنین عمل جراحی به منظور جااندازی باز مفصل دررفته انجام می شود. در سنین بالای یک و نیم سالگی معمولا شکل استخوان های لگن هم تغییر می کند و به غیر از جااندازی باز دررفتگی، در بسیاری اوقات نیاز به جراحی بر روی استخوان وجود دارد. بدین صورت که پزشک جراح، استخوان لگن را در نواحی خاصی می شکند و آنها را در وضعیت مناسبی قرار می دهد تا در وضعیت جدید جوش بخورند و شکل تغییر یافته استخوان های اطراف مفصل ران طبیعی تر شود.
اگر تشخیص و درمان بیماری بعد از دو سالگی انجام شود احتمال اینکه حفره استابولوم شکل طبیعی خود را بدست آورد کم است و معمولا بیمار در سنین بالاتر، زودتر از معمول دچار سائیدگی مفصل ران می شود.
منبع: "پیک توانا"