برگه آزمایش کامل ادرار شامل اطلاعاتی است که هر کدام را به اختصار توضیح می دهیم :
الف – شرح ماکروسکوپیک ( سمت چپ برگه جواب آزمایش ) :
Colour* : دامنه تغییرات رنگ ادرار گسترده بوده و عمدتا وابسته به غلظتش میباشد .رنگ ادرار از زرد کمرنگ ( Light yellow ) تا کهربایی تیره ( Dark yellow ) متغیر است. بسیاری از داروها و مواد غذایی میتوانند رنگ ادرار را تغییردهند.اما برخی رنگهامثل قرمز(در هماچوری یا پورفیرینوری ) ، سیاه ( مثلا در آلکاپتونوری )،نارنجی ( بیلیروبینوری ) ، سفید ( چرک فراوان ) و یا آبی تا سبز ( عفونت سودومونایی ) ممکن است مهم باشند و با پیگیری دلیل آنها میتوان به تشخیصهای مهمی دست یافت .
* Appearance ( ظاهر ادرار ) : ادرار نرمال معمولا شفاف است اما ممکن است به واسطه رسوب فسفاتها یا اوراتها، کدر((Turbid یا نیمه کدر( semiturbid ) گردد. حضور گلبولهای سفید یا قرمز، اپی تلیالها و باکتریها نیز در میزان خاصی میتوانند ادرار را کدر یا نیمه کدر کنند . موکوس نیز میتواند نمای مه آلود ( cloudy) به ادرار بدهد.
* وزن مخصوص ( specific gravity ) : شاخص غلظت مواد محلول در ادرار است که برای سنجش قدرت تغلیظ و رقیق کردن کلیه ها به منظور حفظ و بقای هموستاز به کارمیرود. حدود طبیعی آن برای ادرار راندوم 003/1تا 035/1و برای ادرار 24ساعته 015/1 تا 025/1است و چون یک نسبت است واحد هم ندارد.SG ادرار درطول شبانه روز متغیر است ( به دلیل متغیر بودن نوع غذا و میزان مصرف مایعات در طول روز ) ، لذا SG ادرار راندوم خیلی مفید نیست و بررسی SG ادرار 24 ساعته پیشنهاد می شود.در هیدراتاسیون شدید و دیابت بیمزه SG کاهش و در دیابت قندی ، دهیدراتاسیون و اکلامپسی SG افزایش می یابد.
PH *: بین 8-6/4 متغیر بوده و معمولا حدود 6 و کمی اسیدی است. برای پزشک این مهم است که PH ادرار را با اطلاعات دیگر ارتباط دهد .مثلا در اسیدوز توبولار کلیوی بر خلاف اسیدوز سیستمیک PHادرار بیش از 6 خواهد ماند چون توبولهای کلیه قادر به ترشح کافی یون H+ نیستند .
Protein* : حضور مقادیر زیاد پروتئین در ادرار میتواند یک علامت مهم بیماریهای کلیوی باشد.اما در شرایط فیزیولوژیک وبدون بیماری مثل ورزش و تب هم دفع پروتئین در ادرار افزایش می یابد. دو مکانیسم اصلی که سبب پروتئینوری می شوند :a) صدمه گلومرولی و b) اختلال در عمل بازجذب توبولها میباشند.پروتئینوری شدید،متوسط و خفیف همگی در ارزیابی بیماری کلیوی از اهمیت ویژه ای برخوردارند (مثلا درگلومرولونفریت،شدید در پره اکلامپسی،متوسط و در پیلونفریت نوع خفیف قابل مشاهده است ).
Glucose* : گلوکوزوری بطور معمول وقتی دیده میشود که میزان گلوکز خون از حد آستانه کلیوی بیشتر باشد (>180mg/dl) .هرچند گاهی بطور طبیعی آستانه کلیوی برخی افراد پایین تر از این هم میباشد.دیابت شیرین، تزریق سرمهای قندی ومصرف یکباره و زیاد کربوهیدراتها ( گلوکوزوری گذرا) از دلایل گلوکوزوری هستند.
:Keton(Aceton)* اجسام کتونی درطی کاتابولیسم اسیدهای چرب ایجاد میشوند.کتونوری به دنبال کتوزیس(افزایش کتونها در خون) حادث میشود.وقتی شخص دچار کمبود مصرف قندها وکربوهیدراتها (مثل روزه داری طولانی) یا دفع کربوهیدراتها از بدن وی افزایش می یابد(مثلا در اسهال و استفراغهای شدید) یا سلولها قادر به دریافت و مصرف کربوهیدرات نیستند(مثلا دیابت)، کتونها بدلیل مصرف چربیها و سوخت ناقص آنها، در خون و ادرار افزایش می یابند.
Blood* : هماچوری، وجود خون درادرار است. گلبولهای قرمز می توانند در شرایط فیزیولوژیک (مثل ورزش سنگین، تب و عادت ماهانه) و یا پاتولوژیک(مثل التهاب حاد مثانه، تروما، زخمها، عفونتها، سرطانهای کلیه یا مثانه، ضربه به کلیه ، انفارکتوس و گلومرولونفریت) در ادرار ظاهر شوند.
Hemoglubin* : هموگلوبینوری، حضور هموگلوبین درادرار بدون حضور RBC میباشد.اگر به هر دلیلی همولیز داخل عروقی در بیمار رخ دهد ( مثل آنمی همولیتیک دارویی، انگل مالاریا، ترانسفوزیون خونناسازگار، سوختگیهای شدید، ورزشهای شدید مثل قدم روهای نظامیان روی سنگفرشها، مارگزیدگی و...) هموگلوبین ِخارج شده از RBCها از کلیه ها عبور کرده، وارد ادرار می شود.البته اگر درهماچوری، ادرار قلیایی باشد یا SG آن پایین باشد(زیر 1.007) RBC ها ممکن است در ادرار لیز شده و هموگلوبین آنها در ادرار آزاد میشود.
Bilirubin & Urobilinogen: بیلی روبین کونژوگه(مستقیم) به دلیل محلول بودن در آب میتواند از سد کلیه ها عبور کرده وارد ادرار شود( نوع غیرکونژوگه در آب نامحلول است) لذادربیماریهایی که میزان بیلیروبین کونژوگه افزایش می یابد (مثل انسداد مجاری صفراوی) بیلی روبین در ادرارافزایش می یابد(دقت کنید که درنوزادان با بیلیروبین بالا، بیلیروبینوری نداریم).در روده، بیلیروبین به ترکیبی به نام اوروبیلینوژن تبدیل میشود که از طریق مدفوع دفع میگردد. 10تا 15درصد اوروبیلینوژن ِمدفوع ، به خون بازجذب شده و از طریق ادرار دفع میگردد.اگر به هر دلیلی انسدادی در مسیر بیلی روبین از کبد به صفرا یا از صفرا به روده رخ دهد (مثل سرطان یا سنگها) بیلیروبین وارد مدفوع نشده،اوروبیلینوژنی هم تولید نمیشود؛ لذا اوروبیلینوژن ِ ادرار منفی میشود.اما اگر ساخت بیلیروبین افزایش یابد و به مدفوع راه یابد(مثل یرقان همولیتیک یا هپاتیت)اوروبیلینوژن ادرار نیز افزایش خواهد یافت.
Nitrit: اگر در ادرار، باکتری به میزان متوسط و بیشتر حضور داشته باشد و آن باکتری از احیاکنندگان نیترات به نیتریت باشد ،نیتریت ادرار مثبت خواهد شد.
شرح میکروسکوپیک ( سمت راست برگه جواب آزمایش)
WBC ***: گلبولهای سفید می توانند از هر جایی (بین گلومرول تا میزراه) به ادرار راه یابند . حداکثرمیزان نرمال لوکوسیتها در ادرار 2 عدد در هر فیلد میکروسکوپی میتواند باشد.افزایش لوکوسیتهای ادرار وابسته به یک پروسه التهابی در مجاری ادرار(مثل عفونتها، نفریتها، آزردگیهای مثانه، میزنای و یا پیشابراه) و یا مجاورت آن(مثل آپاندیسیت یا پانکراتیت) میباشد.وجود سیلندرهای (cast) گلبول سفید میتوانند شاهدی بر کلیوی بودن منشأ WBCهای ادرار باشند.در یک ادرار قلیایی و هیپوتونیک میزان WBCادرار درعرض یک ساعت، 50درصد کاهش می یابد(اهمیت ارسال به موقع و انجام به موقع آزمایش U/A).تجمع لوکوسیتی(WBC clamp) قویاً مطرح کننده عفونتهای حاد و یا التهاب مثانه یا میزراه است.
RBC*** : گلبولهای قرمز می توانند از هر جایی (بین گلومرول تا میزراه) به ادرار راه یابند.بطور نرمال گلبول قرمز در ادرار یافت نمیشودهرچند وجود 1تا2 گلبول سرخ در هر فیلد میکروسکوپی معمولا غیرطبیعی نیست.در سنگهای ادراری ، عفونتهای شدید، سرطانها و نیز عادت ماهیانه، RBCها در ادرار ظاهر میشوند.
Epithelial cells***: انواع مختلف سلولهای اپیتلیال(سلولهای توبولار کلیوی، ترانزیشنال و اسکواموس)در ادرار قابل مشاهده اند.افتراق بین این سلولها بسیار مشکل است اما مهمترین ِ آنها سلولهای توبولار کلیوی هستند که ازدیاد آنها در ادرار می تواند آسیب به کلیه و لگنچه را مطرح سازد . کلاً حضور تعداد اندکی سلول اپی تلیال (بخصوص پوششی و ترانزیشنال) درحد 4-3 عدد در هر فیلد میکروسکوپی نرمال است و افزایش قابل توجه آنها میتواند نشان از التهاب ناحیه ای از دستگاه ادراری باشد.
***Mucus: رشته های موکوس که به شکل رشته هایی دراز و موجدارو یا توده ای در ادرار قابل مشاهده اند،به میزان کم در ادرار طبیعی بوده ولی مقادیر زیاد آن در التهابات و دستکاریهای دستگاه ادراری دیده میشوند.
***Bacteria: بطور طبیعی ادرار ِ کلیه ها و مثانه عاری از باکتری بوده ولی امکان دارد آلودگی با باکتریهای موجود در پیشابراه یا واژن یا سایر منابع خارجی اتفاق بیافتد. حضور مقدار بالای باکتری در ادرار بخصوص در حضور تعداد قابل توجه WBCدر ادرار مؤید حضور یک عفونت ادراری است.
***Cast(سیلندرها): سیلندرها در مجاری لوله های کلیوی شکل میگیرند و بدلیل اینکه در مجراها بشکل قالب لوله ها در می آیند به این نام (سیلندر= استوانه) خوانده میشوند . مجاری کلیوی، موکوپروتئینی به نام تام هورسفال ترشح میکنند که ماده بنیادی سیلندرهاست.درصورت توقف ادرار (کاهش چشمگیر در جریان ادرار) یا غلظت بالای مواد حل شده و وجود محتویات پروتئینی در ادرار،کَستها میتوانند در لوله های دیستال و مجاری جمع کننده ادرار شکل بگیرند.سیلندرها همیشه منشأ کلیوی دارند و معرفهای بسیار مهم بیماریهای کلیوی هستند و بر اساس ظاهر و محتویات سلولی که در درونشان قرار میگیرند طبقه بندی میشوند(مثلا Leukocyte cast و یا Granular cast ویاCrystalin cast و ... ). به سیلندری که هیچ محتویات سلولی یا غیرسلولی ندارد Hyalin(شفاف) گویند که میتواند در ادرارهای نرمال به میزان بسیار کمی دیده شود.در انواع نفریتها وآسیبهای کلیوی و نیز در پره -اکلامپسی Castها در ادرار ظاهر میشوند و معمولا پروتئین چنین ادرارهایی مثبت است.
***Crystal: کریستالهای ادرار معمولا در ادرار تازه دیده نمی شوند ولی پس از مدتی ماندن در آزمایشگاه قابل مشاهده میشوند.بدین معناکه اگر ادرار با یک ترکیب خاص قابل کریستالیزاسیون اشباع شده باشد یا خواص حلالیتی آنها تغییر نماید تشکیل میشوند.در برخی موارد این کریستالها در کلیه یا مجاری ادراری شکل میگیرند( منجر به تشکیل سنگها). معمولا اغلب کریستالهای ادراری قابل اهمیت نیستند ( مثل کلسیم اگزالات، انواع اورات و فسفات ،اسید اوریک و... که الزاماً دلیل بر یک بیماری خاص نبوده ولی می توانند در برخی بیماریها افزایش یابند.اما کریستالهایی چون تیروزین ،لوسین ،سیستئین و سولفانامیدها مهم و شاخص مهمی در بیماریهای کبدی، سیستینوز و ایجاد صدمات کلیوی می باشند.
***مواد متفرقه: مثل اسپرم ، مخمر وانگل تریکوموناس که در شرایط خاص در ادرار دیده میشوند. مثلا کاندیدا (نوعی مخمر) به میزان زیاد میتواند نشان از یک بیماری قارچی باشد.
پیام آزمایشگاه
انتظار زیاد از کودک نداشته باشید: به کودک اجازه ندهید خیلی زود و در مدت زمان کوتاهی، تلاش بسیار زیاد داشته باشد. بلکه به او کمک کنید تا به مرور زمان با فشار تمرین مقاومتی سازگار شود. در غیر اینصورت بعضی از کودکان از برنامه تمرینی جا مانده و از آن لذت نمی برند. علاقه، رشد، بلوغ و ادراک همگی در برداشت کودکان از تمرین تاثیر دارند.
منبع :rheumoc.com
وقتی
فردی به بیماری آرتریت روماتوئید مبتلاست دریافت تمام مواد غذایی و
نوترینت ها کار سختی به نظر می رسد. حتی در حالتی که فرد رژیم غذایی سالمی
دارد نیز ممکن است نتواند بعضی از ویتامین ها و مواد معدنی را دریافت کند.
در این مقاله سعی شده بیشتر ویتامین ها و مواد معدنی معرفی شود که
مبتلایان به روماتوئید آرتریت ممکن است دریافت نکنند یا میزان دریافتی آنها
کم باشد و سپس روی این موضوع نیز بحث خواهد شد که آیا نوترینت هایی که بدن
به آنها نیاز دارد برای بدن تامین شده یا خیر؟
چگونه بیماری روماتوئید آرتریت به تغذیه فرد آسیب وارد می کند؟
در پاسخ به این سوال که چرا روماتوئید آرتریت و کمبود نوترینت ها در بدن اغلب با هم دیده می شوند چند دلیل کلیدی وجود دارد:
داروهای روماتوئید آرتریت:
برخی از داروهایی که در درمان روماتوئید آرتریت استفاده می شود مسیر رسیدن
ویتامین ها و نوترینت ها را به بدن مسدود کرده و جلوی آن را می گیرد. به
عنوان مثال، متوترکسات از جذب اسید فولیک و کورتیکواستروئیدها از جذب کلسیم
جلوگیری می کنند.
سرعت سوخت و ساز بدن:
التهاب مزمن ناشی از بیماری روماتوئید آرتریت باعث تولید ماده ای شیمیایی
به نام سیتوکین در بدن می شود. این ماده سوخت و ساز بدن و تجزیه پروتئین را
سرعت می بخشد. این بدان معناست که مبتلایان به روماتوئید آرتریت در مقایسه
با دیگران نیاز به کالری و پروتئین بیشتری دارند تا جبران شود. در غیر این
صورت آنها در معرض خطر کاهش وزن و از دست دادن عضلات هستند که به آن سوء
هاضمه گفته می شود.
علائم بیماری آرتریت روماتوئید:
درد و خشکی مفاصل برای فرد محدودیت هایی از جمله عدم توانایی در پخت و پز
غذای مناسب ایجاد می کند. غالب این افراد بدلیل ناتوانی در بلند کردن وسایل
پخت و پز، مشکلات تحرکی و ... ترجیح می دهند بجای غذای سالم و مقوی از
غذاهای ساده و در دسترس استفاده کنند.
اسید فولیک
بعضی از داروهای رایج در درمان روماتوئید آرتریت مثل متوترکسات و
سولفالازین با نحوه استفاده بدن از فولات تداخل می کنند؛ فولات یک ویتامین
ضروری برای بدن است که سلامتی را افزایش داده و از متابولیسم بدن پشتیبانی
می کند. همچنین فولات در دوران بارداری نقشی حیاتی دارد به این شکل که از
نقایص خاص هنگام تولد نوزاد جلوگیر می کند.
مصرف بیشتر مواد غذایی که حاوی فولیک اسید هستند، مثل اسفناج، کلم، نخود،
عدس، نخود فرنگی، پرتقال، نان و غلات غنی شده گزینه های خوبی هستند. گاهی
لازم است بیمار برای تامین اسید فولیک، از داروهای مکمل استفاده کند.
با پزشک خود مشورت کنید که چه مقدار اسید فولیک لازم است مصرف کنید تا از
اثرات جانبی داروی متوترکسات جلوگیری شود. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد
مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAID) ممکن است باعث کاهش سطح
فولات در بدن شود، بنابراین چنانچه از این داروها به صورت گهگاه و یا
دوزهای بالا استفاده می کنید حتما در این مورد با پزشک خود مشورت کنید.
روماتوئید آرتریت، کمبود کلسیم و پوکی استخوان
کورتیکواستروئیدها که در درمان روماتوئید آرتریت تجویز می شود جذب کلسیم
توسط بدن را با مشکل مواجه می کنند، در نتیجه استخوان ها ضعیف و خطر پوکی
استخوان افزایش می یابد.
روماتوئید آرتریت به شکل دیگری نیز باعث ضعیف شدن استخوان ها می شود.
فعالیت فیزیکی اهمیت زیادی در حفظ قدرت استخوان ها دارد، اما بسیاری از
مبتلایان به روماتوئید آرتریت با فعالیت بدنی مشکل دارند. سیستم ایمنی بدن
که فعالیت آن در بیماری روماتوئید آرتریت زیادتر می شود، حتی ممکن است بطور
مستقیم به استخوان ها حمله کند.
منابع حاوی کلسیم مثل محصولات لبنی، ماهی ساردین و سالمون کنسرو شده،
بادام، کلم بروکلی، کلم پیچ و آب پرتقال و غلات غنی شده سرشار از کلسیم
هستند.
سوال این است که چقدر کلسیم مورد نیاز است؟ توصیه کلی ۱۰۰۰ میلی گرم در روز برای بزرگسالان که زیر ۵۰ سال سن دارند و ۱۲۰۰ میلی گرم در روز برای افراد ۵۱ سال و بیشتر می باشد. با این حال حتما با پزشک خود مشورت کنید. ممکن است پزشک مقدار بیشتری از مصرف کلسیم را پیشنهاد کند و یا اینکه برای شما مکمل های کلسیمی تجویز نماید.
روماتوئید آرتریت، ویتامین D و سلامت استخوان ها
ویتامین D نیز یکی از ویتامین های مهم و کلیدی در تقویت استخوان ها و
جلوگیری از پوکی استخوان است. بدون ویتامین D کافی، بدن نمی تواند کلسیم را
از مواد غذایی جذب کند.
در بین مبتلایان به روماتوئید آرتریت سطح پایین ویتامین D در ارتباط با علائم فعال بیماری روماتوئید آرتریت است.
کمبود ویتامین D همچنین ممکن است در توسعه بیماری روماتوئید آرتریت نقش
داشته باشد. مطالعات نشان داده است زنانی که دریافت ویتامین D آنها بالاست،
احتمال کمتری دارد که به روماتوئید آرتریت مبتلا شوند.
با این حال، تاکنون شواهد روشنی که نشان دهد ویتامین D در پیشگیری یا درمان روماتوئید آرتریت نقش دارد، وجود ندارد.
بعضی
محصولات غذایی مثل شیر، غلات و آب میوه ها با ویتامین D غنی شده اند. از
مواد غذایی طبیعی دارای ویتامین D می توان زرده تخم مرغ، ماهی سالمون، ماهی
تن، ماهی ساردین را نام برد. همچنین بدن انسان وقتی در مقابل تابش نور
خورشید قرار می گیرد به طور طبیعی ویتامین D می سازد. در مورد اینکه چه
مقدار ویتامین D باید مصرف کنید و از چه منبعی، با پزشک خود مشورت کنید.
توصیه عمومی برای مصرف ویتامین D ،۶۰۰ واحد در روز برای بزرگسالان و ۸۰۰
واحد برای ۷۰ سال به بالا است. با این وجود باز هم با پزشک خود مشورت کنید.
روماتوئید آرتریت و اسیدهای چرب امگا-3
معمولا بسیاری از مردم به اندازه کافی امگا-3 دریافت نمی کنند. مبتلایان به روماتوئید آرتریت ممکن است در خطر ویژه باشند.
مطالعات نشان داده است که مبتلایان به روماتوئید آرتریت دارای سطح پایین
تری از اسیدهای چرب EPA و DHA که از کلیدی ترین اسیدهای چرب هستند، می
باشند.
EPA و DHA در درجه اول در ماهی های چرب مثل ماهی تن و سالمون یافت می شود.
به نظر می رسد مکمل های روغن ماهی که حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ هستند نیز
برای مبتلایان به روماتوئید آرتریت مفید باشد. مطالعات نشان داده است که
امگا-۳ باعث کاهش علائم روماتوئید آرتریت مثل خشکی صبحگاهی می شود. از آنجا
که به نظر می رسد EPA و DHA در سلامت قلب نیز موثرند بنابراین ممکن است
خطر مشکلات قلبی ناشی از روماتوئید آرتریت را نیز کاهش دهند.
روماتوئید آرتریت: دیگر ویتامین ها و مواد معدنی
محققان به بررسی اثر کمبود سایر نوترینت ها اعم از ویتامین ها، مواد معدنی
و آنتی اکسیدان ها مثل ویتامین C، ویتامین E، منیزیم، روی و سلنیم بر
بیماری روماتوئید آرتریت پرداختند. اما تاکنون شواهد روشنی مبنی بر این
رابطه پیدا نشده است.
کدامیک بهتر است؟ مواد غذایی یا قرص های مکمل؟
به طور معمول بهتر آن است که بدن نوترینت های مورد نیاز خود را از مواد
غذایی طبیعی جذب کند تا قرص های مکمل. زیرا مواد غذایی علاوه بر آن ویتامین
خاص، سایر ویتامین ها، مواد معدنی و مواد شیمیایی گیاهی را نیز تامین می
کنند.
با این حال، چون مبتلایان به روماتوئید آرتریت در خطر کمبود مواد غذایی
هستند و ممکن است در جذب عناصر غذایی از مواد غذایی مشکلاتی داشته باشند،
متخصصین روماتولوژی معمولا برای آنها قرص های مکمل را تجویز می کنند.
اگرچه توجه به تغذیه در مبتلایان به روماتوئید آرتریت در جای خود بسیار
مهم است به یاد داشته باشید که خوردن غذای سالم و مصرف قرص های مکمل، به
عنوان درمان این بیماری محسوب نشده و جایگزین درمان های دارویی روماتوئید
آرتریت نمی شوند. تغییر در رژیم غذایی و یا مکمل های غذایی به خودی خود
درمان موثری برای روماتوئید آرتریت به حساب نمی آیند.
در این مورد بهتر است همیشه با پزشک خود در ارتباط باشید و از راهنمایی های وی برای مصرف ویتامینها بهره ببرید./
منبع :rheumoc.com
الکل نیز برای استخوان ها مضر است زیرا فعالیت استئوبلاست ها (سلول های سازنده استخوان) را متوقف می کند. فراموش نشود که الکل می تواند موجب اختلالاتی در حفظ تعادل فرد شود که به ویژه در افراد مسن موجب شکستگی استخوان ها می شود./
منبع :rheumoc.com
اگر به آرتروز زانو مبتلا هستید پزشک طیف گسترده ای از درمان ها را ممکن است برای شما در نظر بگیرد که یکی از آنها تزریق داخل مفصل زانو است.
منبع :rheumoc.com