به علت تفاوت هایی که در شکل، اندازه، مواد تشکیل دهنده، نیروهایی
که به استخوان وارد میشوند
و رفتار در بین کودکان و بزرگسالان وجود دارد شکستگی ها در این گروه سنی با بزرگسالان
قدری متفاوت است.
شکستگی ترکه تری
بافت استخوانی در کودکان قدرت ارتجاعی بیشتری نسبت به بزرگسالان
دارد. همچنین محتوای آب استخوان بچه ها از بزرگسالان بیشتر است. در بچه ها اما رفتار استخوان قدری متفاوت بوده و شبیه خم کردن یک شاخه زنده و تر و تازه درخت است. شما به سختی میتوانید این شاخه را بشکنید. شاخه در ابتدا خم میشود. با اعمال نیروی بیشتر ممکن است طرف محدب شاخه شکسته شده و فیبرهای تشکیل دهنده آن از هم جدا شوند ولی در طرف مقعر تداوم فیبرهای شاخه درخت باقی میماند . پس در این موارد شکستگی کامل نیست. شکستگی در استخوان های بلند کودکان مثل استخوان های ساعد و ساق هم معمولا به این الگو شبیه است به همین خاطر به این توع شکستگی ترکه تری یا گرین استیک Green stick میگویند.
تفاوت دیگر بچه ها با بزرگسالان اینست که پریوست یا ضریع استخوان ( پرده بافتی که دورتادور استخوان ها را میپوشاند) در بچه ها کلفت تر و محکم تر از بزرگسالان است. بنابر این در هنگام شکسته شدن استخوان بچه ها این پرده کمتر پاره شده و چون دور استخوان را گرفته از جابجا شدن قطعات استخوان جلوگیری میکند ( مانند وقتی که یک استوانه چوبی را در داخل یک شلنگ آب قرار دهیم و سپس چوب را با ضربه از بیرون از وسط بشکنیم. شلنگ آب سالم مانده و مانع از جابجا شدن دو قطعه شکسته شده چوب میشود). شکستگی های ترکه تری هم نیاز به
جااندازی دارند. بعضی از
پزشکان معتقدند برای اینکه بتوان دو استخوان شکسته شده را بطور صحیح در امتداد هم قرار
داد باید ابتدا شکستگی ترکه تری را به یک شکستگی کامل تبدیل کرده و سپس جااندازی انجام
شود. قوس برداشتن استخوانبه علت ساختار ویژه بافت استخوانی در بچه ها، وقتی نیرویی از خارج به یک استخوان بلند وارد میشود ممکن است بجای شکستن آن موجب شود استخوان در تمام طول خود بصورت یک کمان درآمده و قوس بردارد. به این وضعیت تغییر شکل پلاستیکی Plastic deformity میگویند. درمان این شکستگی ها معمولا بصورت بسته انجام شده و نیازمند مانورهای خاصی است. متاسفانه
کودکان گاهی اوقات مورد ضرب و شتم سرپرست خود قرار میگیرند. نزاع های
خانوادگی، معتاد بودن پدر و مادر و ناهنجاری های روحی دیگر موجب میشود تا
کودک بیشتر در معرض شکستگی های ناشی از بدرفتاری Child abuse قرار گیرد.
منبع : ایران ارتوپدی |
||||
|
|
شکستگی ها را میتوان از یک نظر به دو دسته باز و بسته تقسیم بندی کرد.
شکستگی های باز استخوانشکستگی
باز به دسته ای از شکستگی ها میگویند که در آنها بر اثر زخمی که ایجاد
شده، محل شکستگی به فضای بیرون راه پیدا کرده است. این فضای بیرون لزوما
بیرون از بدن نیست. بطور مثال اگر شکستگی استخوان لگن طوری باشد که استخوان
شکسته شده دیواره روده را پاره کند و به داخل فضای روده برود آنرا شکستگی
باز مینامند و یا هنگامی که یک دنده شکسته شده بافت ریه را سوراخ کرده و به
داخل کیسه های هوایی ریه برود در واقع با فضای بیرون ارتباط پیدا کرده و
نام شکستگی باز را به خود میگیرد. مثال ساده این شکستگی ها وقتی است که لبه تیز قطعه شکسته شده پوست را سوراخ کرده و از آن بیرون میزند. در این حال زخمی ایجاد شده و این زخم استخوان را به فضای بیرون ارتباط میدهد. توجه به این نکته مهم است که وجود یک زخم پوستی هر چند وسیع و بزرگ بر روی محل شکستگی اندام لزوما به معنای باز بودن شکستگی نیست. در این موارد اگر زخم پوستی به محل شکستگی راه نداشته باشد آنرا شکستگی باز نمیدانند. برعکس، ممکن است پوست روی یک استخوان شکسته شده فقط یک سوراخ کوچک داشته باشد ولی این سوراخ به محل شکستگی راه داشته باشد در این حال شکستگی را باز میدانند. اهمیت این دسته از شکستگیها اتفافا همین ارتباط فضای بیرون و داخل است چون از همین راه است که میکروبها میتوانند به محل شکستگی وارد شده و موجب عوارض متعددی مثل عفونت در آن ناحیه شوند. احتمال عفونت در شکستگی های بسته بسیار کم است مگر اینکه عمل جراحی در محل شکسته شده انجام شده باشد. خطر
دیگری که در این دسته از شکستگیها وجود دارد و اهمیت آنها را بیشتر میکند،
احتمال خونریزی از محل زخم است. به بیان دیگر این احتمال وجود دارد که
مقدار زیادی از خون بدن از طریق همین زخم از دست برود.
شکستگی های بسته استخوان در
این شکستگیها، پوست روی محل شکستگی سالم است. ممکن است در حین حادثه این
پوست کمی خراشیده شود و یا زخمی در پوست ایجاد شده باشد ولی در شکستگی
بسته، زخم به محل شکستگی راه ندارد و به بیان دیگر محل شکستگی به فضای
بیرون راه پیدا نکرده است. احتمال عفونت در این شکستگیها کم است و اگر هم
خونریزی در محل شکستگی ایجاد شود در محل میماند و از بدن خارج نمیشود.
منبع : ایران ارتوپدی |
|
|
شکستگی ها را میتوان بر اساس شکلشان یعنی آنطوری که در تصویر رادیولوژی دیده میشوند به چند دسته تقسیم کرد. دانستن شکل شکستگی فقط برای تقسیم بندی کردن نبوده و اهمیت بیشتری دارد. شکل شکستگی میتواند به ما کمک کند تا بفهمیم نوع و چگونگی ضربه ای که موجب شکستگی شده به چه صورتی بوده است. بطور مثال شکستگی های عرضی بر اثر نیروهایی ایجاد میشوند که یک استخوان را خم میکنند در حالیکه شکستگی های مارپیچی بر اثر وارد شدن نیروهای چرخشی ایجاد میشوند. گاهی اوقات شکل شکستگی به پزشک معالج کمک میکند تا بتواند بهترین روش برای جااندازی را انتخاب کند. شکل شکستگی به پزشک میگوید که آیا این شکستگی بعد از جاافتادن پایدار میماند یا تمایل دارد تا دوباره جابجا شود. بطور مثال شکستگی های عرضی بعد از جااندازی پایدار هستند ولی در شکستگی های مارپیچی یا مایل، دو سر شکسته شده استخوان بعد از جاافتادن به هم گیر نمیکنند و ممکن است دوباره جابجا شوند مگر اینکه در محل شکستگی نامنظمی و دندانه هایی وجود داشته باشد که مانع جابجایی مجدد آن شود.
شکستگی های مویی Hairline fractureدر این دسته از شکستگیها خط شکستگی در رادیوگرافی، فقط بصورت یک ترک خوردگی دیده میشود و قطعات شکسته شده جابجا نشده اند و نیرویی که موجب این شکستگی شده است قوی نیست. گاهی اوقات خط شکستگی به زحمت در فیلم رادیوگرافی دیده میشود و یا ممکن است اصلا دیده نشود. در این حال پزشک معالج ممکن است برای تشخیص بهتر و دقیقتر از عکس های تکمیلی و یا سی تی اسکن استفاده کند و یا اقدام به تکرار رادیوگرافی بعد از 7 تا 10 روز کند. اگر شکستگی کاملا بدون جابجایی باشد، در رادیوگرافی اولیه دیده نمیشود ولی بعد از 7 تا 10 روز با تکرار رادیوگرافی، خط شکستگی قابل مشاهده است. شکستگی های گرین استیک ( ترکه تری ) Green stick fracture این
شکستگی ها عموما در بچه ها دیده میشوند و مشخصه آن کامل نبودن شکستگی است.
به بیان دیگر دو قطعه شکسته شده کاملا از یکدیگر جدا نمیشوند. علت این
نامگذاری شبیه بودن رفتار استخوان به یک ترکه یا چوب تر است. شما میتوانید
با خم کردن یک شاخه خشک درخت آن را بشکنید ولی اگر سعی کنید با خم کردن یک
شاخه زنده و تازه روییده یک درخت آنرا بشکنید موفق نمیشوید. گاهی شاخه خم
میشود ولی شکسته نمیشود. اگر نیروی بیشتری به آن وارد کنید شاخه در یک طرف
بصورت نامنظم شکسته میشود و در طرف دیگر فقط خم میشود. به علت اینکه محتوای مواد تشکیل دهنده استخوان بچه ها با بالغین متفاوت است در مقابل نیرو، رفتار مشابهی با چوب تر درخت نشان میدهد و دچار شکستگی ناقص و ناکامل میشود. این شکستگیها معمولا در ناحیه ساعد یا مچ دست بچه ها دیده میشوند. البته همه شکستگی های بچه ها ترکه تری نیستند. اگر نیرویی که به استخوان بچه وارد میشود شدید باشد میتواند شکستگی کامل ایجاد کند ولی اغلب شکستگی های بچه ها گرین استیک یا ترکه تری هستند. شکستگیهای عرضی Transverse fracture در این نوع شکستگی،
خط شکستگی عمود بر محور طولی استخوان است و به علت نیروهایی ایجاد میشود
که موجب خم شدن استخوان و زاویه دار شدن آن در محور طولی میشود. شکستگیهای مایل Oblique fractureدر این نوع شکستگی، خط شکستگی نسبت به محور طولی استخوان مایل است. این شکستگی ها بر اثر نیروهایی ایجاد میشوند که در امتداد طولی استخوان وارد شده و همزمان موجب خم شدن و پیچش استخوان میگردند. شکستگی های مایل معمولا ناپایدار هستند.شکستگی های مارپیچی Spiral fractureدر
این نوع شکستگی خط شکستگی بصورت یک قوس مارپیچ شکل است. این شکستگی ها
معمولا بر اثر چرخش شدید اندام ایجاد میشوند و جوش خوردن آنها معمولا از
انواع عرضی و مایل سریعتر است. شکستگی های چند قطعه ای Multiple fragment fractureدر این دسته، حاصل شکستگی بیش از دو قطعه است. این شکستگی ها بر اثر اعمال نیروهای بسیار قویتر از نیروهایی که شکستگی های قبلی را بوجود میاورند ایجاد میشوند. احتمال آسیب به پوست و عضلات و عروق و اعصاب و احتمال باز بودن در این شکستگیها بیشتر است. این شکستگی ها معمولا بسیار ناپایدار بوده و دیر جوش میخورند.شکستگی های درهم فرورفته Impacted fractureاین شکستگی وقتی ایجاد میشود که یک قطعه شکستگی به داخل قطعه دیگر فرو میرود مثل بعضی از انواع شکستگی گردن ران.
شکستگی های خرد و له شده Compression fractureاین نوع شکستگی بیشتر در استخوانهای اسفنجی دیده میشود و وقتی است که یک استخوان بر اثر فشار خارجی در خود شکسته شده و بنظر میرسد که حجمش کم شده است. مانند شکستگیهای مهره ها و یا استخوان پاشنه. در این نوع شکستگی ممکن است خط شکستگی واضحی وجود نداشته باشد و فقط شکل استخوان عوض شده باشد. جااندازی این نوع شکستگی ها بسیار مشکل است و گاهی به هیچ وجه نمیتوان شکل استخوان را به وضع قبل از شکستگی برگرداند.
شکستگیهای کنده شده Avulsion fractureاین نوع شکستگی در محل هایی دیده میشود که تاندون یک عضله به استخوان میچسبد. در این نواحی اگر عضله بشدت منقبض شود میتواند تکه ای از استخوانی را که به آن چسبیده است از استخوان اصلی جدا کند. مانند شکستگی کشکک یا شکستگی بعضی از نواحی کف پا.شکستگی سطح مفصلی Intraarticular fractureشکستگی مفصلی به مواردی اطلاق میشود که خط شکستگی به داخل یک مفصل امتداد یافته است. این دسته از شکستگیها از خطرناکترین انواع شکستگیها هستند. جااندازی آنها باید بسیار دقیق باشد و کمترین بدجوش خوردگی و ناهماهنگی باقیمانده در سطح مفصلی میتواند موجب سائیدگی مفصل شود.شکستگی دررفتگی Fracture dislocationوقتی که شکستگی در نزدیکی یک انتهای استخوان ایجاد میشود حاصل شکستگی یک قطعه کوچک و یک قطعه بزرگ است. در این حال اگر قطعه کوچکتر، از سطح مفصلی خارج شده و به اصطلاح دربرود به وضعیت بوجود آمده، شکستگی دررفتگی میگویند.جابجا شدن شکستگی ها میتواند در جهات مختلف صورت پذیرد. انواع این جابجایی ها در شکل زیر نشان داده شده است. ![]() منبع : ایران ارتوپدی |
|
سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری استخوان نام روشی است که با استفاده از آن میتوان سفتی و سختی و درجه محکم بودن استخوان های بدن را تعیین کرد. برای سنجش تراکم استخوان راه های متفاوتی وجود دارد ولی رایج ترین روش آن استفاده از روش DEXA است.
DEXA که مخفف عبارت Dual Energy X-ray Absorptiometry است روشی است که از اشعه ایکس برای سنجش تراکم استخوان استفاده میکند. در این روش از دو منبع، اشعه ایکس به سمت استخوانی که قصد سنجش تراکم آن را دارند فرستاده میشود. مقداری از اشعه توسط استخوان جذب شده و مقداری از آن از استخوان عبور کرده و از سمت دیگر بدن خارج میشود. مقدار هر کدام از این دو اشعه بعد از خروج از بدن توسط یک گیرنده اندازه گیری میشود. هرچه تراکم استخوانی بیشتر باشد ( به این معنی که خلل و فرج و فضاهای خای ریز داخل استخوان کمتر باشند) مقدار بیشتری از اشعه ایکس را جذب کرده و اجازه عبور اشعه کمتری را میدهد و مقدار اشعه کمتری به گیرنده میرسد. اشعه دریافتی به توسط گیرنده یا دتکتور Detector به یک کامپیوتر رفته و در آنجا مقیاس مقدار اشعه به مقیاس میزان تراکم استخوان تبدیل میشود. استفاده از دو منبع اشعه ایکس به منظور دقیقتر کردن اندازه گیری است.
دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان چگونه انجام میشوددو نوع دستگاه اسکن برای سنجش تراکم استخوان وجود دارد. اسکنر های مرکزی و اسکنر های محیطی. در دستگاه های اسکنر مرکزی تراکم استخوان های مرکز بدن یعنی ستون مهره و لگن بررسی شده و در دستگاه های اسکنر محیطی تراکم استخوان های محیطی تر مانند مچ دست، مچ پا و انگشتان بررسی میشود. در
اسکنر های مرکزی ابتدا بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز میکشد. از او
خواسته میشود که در حین انجام تست بیحرکت باشد. سپس دتکتور یا اسکنر
Scanner دستگاه بر روی قسمتی از بدن که قصد اندازه گیری تراکم استخوان آن
را دارند قرار گرفته و یک منبع اشعه ایکس پرتو را به سمت استخوان هدف
میتاباند. این استخوان معمولا ستون مهره یا مفصل ران در ناحیه لگن است. این استخوان ها محل هایی هستند که بیش از بقیه استخوان ها بر اثر پوکی استخوان دچار شکستگی میشوند. اسکن یا سنجش تراکم حدود 20-10 دقیقه به طول مینجامد. سنجش تراکم استخوان چه کاربردی دارداز این روش تصویربرداری بیشتر در کسانی استفاده میشود که در معرض خطر ابتلا به استئوپروز یا پوکی استخوان هستند. پوکی استخوان در ابتدا هیچ علامتی ندارد ولی میتواند موجب افزایش احتمال خطر شکستگی استخوان شود. پس در افراد زیر توصیه میشود که از تست دانسیتومتری استخوان یا سنجش تراکم استخوان استفاده شود
|
|
منبع : ایران ارتوپدی
پوکی استخوان در بعضی افراد بیش از دیگران دیده میشود. تراکم و قدرت استخوان تحت تاثیر متغیرهای ژنتیکی و محیطی است. بطور معمول تراکم استخوان مردان بیش از زنان است پس زنان بیش از مردان دچار پوکی استخوان میشوند و این بیماری در افراد لاغر و در کسانی که در فامیل نزدیک خود سابقه پوکی استخوان دارند بیشتر دیده میشود.
مهمترین عواملی که زمینه ساز بروز استئوپروز یا پوکی استخوان هستند عبارتند از :
پیری
![]() پوکی استخوان استخوان سالم |
استخوان یک بافت زنده است و در درون آن سلول های مختلفی فعالیت میکنند. دسته ای از این سلولها بنام استئوبلاست Osteoblast مرتباً در حال استخوان سازی هستند و دسته ای دیگر بنام استئوکلاست Osteoclast وظیفه جذب استخوان را دارند. پس استخوان های بدن ما دائماٌ در حال جذب شدن و جایگزین شدن با مواد نو است.
در سنین جوانی استخوان بیشتر ساخته میشود تا جذب شود ولی حدوداً بعد از 35 سالگی به ازای موادی که از استخوان برداشته میشوند مواد کمتری جایگزین میشوند و این فرایند موجب میشود که بتدریج مقدار ماده تشکیل دهنده استخوان و در نتیجه تراکم و استحکام آن کاهش یابد. بعد از سنین جوانی و با افزایش سن، کل توده استخوانی بدن کاهش یافته و خطر شکستگی افزایش میابد. در سنین یائسگی شدت پیشرفت روند از دست دادن تراکم استخوان، به ناگهان زیاد میشود بطوریکه خانمها در ده سال اول یائسگی ممکن است نیمی از تراکم استخوان های بدنشان را از دست بدهند.
در کسانی که سابقه خانوادگی شکستگی دارند، افراد لاغر اندام و افراد با پوست خیلی روشن احتمال استئوپروز یا پوکی استخوان بیشتر است. نژاد آفریقایی استخوان های سفت تری تا نژاد سفید دارند.
کاهش دریافت کلسیم و ویتامین دی از طریق مواد غذایی، موجب پوکی استخوان میشود.
کسانی که کار پشت میز نشینی دارند و ورزش و فعالیت بدنی کمی دارند و کسانی که عادت به مصرف سیگار یا الکل دارند بیشتر مبتلا به پوکی استخوان و استئوپروز میشوند.
![]() رادیوگرافی یک ستون مهره در فرد با پوکی استخوان |
مصرف داروهای حاوی کورتیکوستروئید و مصرف هپارین و فنی توئین میتواند موجب پوکی استخوان شوند.در کسانی که به علت ابتلا به سرطان تحت شیمی درمانی هستند پوکی استخوان بیشتر دیده میشود.
در بیماری های زیر احتمال پوکی استخوان بیشتر است
منبع : ایران ارتوپدی