بهترین های غذایی برای آرتروز

تغذیه در بیماری آرتروز مانند همه بیماری های دیگر اهمیت زیادی دارد و نمی توان این اصل را کتمان کرد. برای اینکه بتوانید مفاصل تان را تقویت کنید، قدرت دفاعی بدنتان را بالا ببرید و با التهاب ها مقابله کنید باید چند اصل تغذیه ای درست را رعایت کنید. اگر مفاصل تان ساز مخالف می زنند یا اگر نمی خواهید چند سال بعد دچار آرتروز و دردهایی از این قبیل شوید مطالعه این مطلب را از دست ندهید.

ویتامین های ضروری را دریابید

آرتروز بیماری مفاصل است یا اگر بخواهیم دقیق تر بگوییم مشکل غضروف هاست. در واقع این بیماری متابولیسم استخوانی را به هم می زند. برای همین هم باید هر آنچه باعث تقویت استخوان ها می شود را عزیز دانست. برای کسی که با مشکل آرتروز مواجه است کلسیم ارزش بالایی دارد. زمانی که کلسیم با ویتامین C همراه می شود می تواند دردهای آرتروز زانو و پا را تسکین دهد. برای این کار می توانید مکمل مصرف کنید البته با مشورت با پزشکتان.توجه داشته باشید برای جذب حداکثری کلسیم حتما لازم نیست که به میزان زیادی شیر و محصولات لبنی پر چرب میل کنید. بدون شک ماست و پنیر به خصوص پنیر تهیه شده از شیر بز می تواند کمک کننده باشد. اما با این حال ماهی ساردین، بادام، کشمش، خانواده کلم ها مانند کلم بروکسل، بروکلی، کلم چینی، کلم برگ و غیره و برخی از آب های معدنی نیز منبع کلسیم هستند. نکته قوت این مواد غذایی در این است که بر خلاف شیر علاوه بر کلسیم حاوی مواد مغذی دیگری هستند که برای بدن مفید است. به عنوان مثال باید بدانید که ۱۰۰ گرم کلم چینی به اندازه یک لیوان شیر کلسیم دارد. اما همین ۱۰۰ گرم کلم حاوی آنتی اکسیدان نیز می باشد.برای تسکین درد مفاصل باید علاوه بر جذب کلسیم و ویتامین C به فکر تأمین پتاسیم مورد نیاز بدنتان نیز باشید. پتاسیم به میزان قابل توجهی در میوه ها و سبزیجات وجود دارد. باید بدانید که این ماده معدنی جلوی از بین رفتن کلسیم را می گیرد و حالت اسیدی بدن را خنثی می کند.ویتامین D و ویتامین K نیز به جذب و حفظ کلسیم در استخوان ها کمک زیادی می کند.

پیش به سوی میوه ها و سبزیجات

سبزیجات و میوه ها ویتامین ها و مواد معدنی لازم برای سلامت استخوان ها را تأمین می کنند. اما مصرف میوه و سبزیجات یک خاصیت خوب دیگری هم دارد: وجود آنتی اکسیدان ها. آنتی اکسیدان ها باعث خنثی شدن رادیکال های آزاد می شود. این مولکول های موذی به سلول ها آسیب می رساند و باعث بروز پیری زودهنگام آنها می شود.به عقیده متخصصان زمانی که مفاصل دردناک می شود تعداد رادیکال های آزاد زیاد شده است. برای خنثی کردن این رادیکال های آزاد باید آنتی اکسیدان های زیادی جذب کنید. یعنی باید ویتامین C، ویتامین E، کاروتنوئیدها و پولی فنول های زیادی دریافت کنید. این آنتی اکسیدان ها در میوه ها، سبزیجات، حبوبات، دانه ها و مغزهای روغنی وجود دارد. برای جذب آنتی اکسیدان میوه ها، میوه هایی مانند توت فرنگی، مورد صحرایی، تمشک، شاه توت، گیلاس، انگور فرنگی سیاه، آلو، کیوی، آناناس و خرما را دریابید.برای بهره مند شدن از آنتی اکسیدان های سبزیجات، خانواده سخاوتمند کلم ها مانند گل کلم، کلم قرمز، کلم برگ، بروکسل، بروکلی، ترب سیاه، شلغم و ترب کوهی را دریابید که سرشار از ویتامین C و ویتامین K نیز هستند. شما می توانید یک دوره درمانی را با کلم شروع کنید. برای این کار روزانه ۴۰۰ گرم کلم میل کنید: ۲۰۰ گرم خام و ۲۰۰ گرم پخته. یک لیوان بزرگ آب کلم قرمز در روز نیز درد مفاصل تان را تسکین خواهد داد.توصیه می کنیم از مصرف فلفل دلمه ای، آرتیشو، کرفس، اسفناج، سیر و گوجه فرنگی نیز غافل نشوید به خاطر اینکه این مواد غذایی خوشمزه سرشار از آنتی اکسیدان هستند.

چربی های خوب برای التهاب های بد

با وجود اینکه برخی از چربی ها مسئول اصلی بروز التهاب در بدن هستند اما با این وجود چربی های مفید دیگری هم هستند که به جنگ التهاب ها می روند. برای این کار باید یک تعادل درست بین امگا ۶ ها و امگا ۳ بدنتان ایجاد کنید. کار چندان سختی نیست. برای آشپزی از روغن زیتون استفاده کنید و برای چاشنی غذاها از روغن کلزا.تا جایی که می توانید مصرف چربی های اشباع شده مانند کره، محصولات لبنی پرچرب، گوشت های چرب را کاهش داده و ماهی های چرب سرشار از امگا ۳ میل کنید. امگا ۳ ها در ماهی هایی مانند ماهی ساردین، تن، ماهی آزاد، ماکرو و غیره وجود دارد. توصیه می کنیم هر هفته دو تا سه مرتبه ماهی میل کنید و از مصرف آجیل و تخم کتان هم غافل نباشید. در عوض مصرف روغن آفتابگردان، روغن ذرت و روغن هسته انگور را محدود کنید.

امان از اضافه وزن

مفاصل و به ویژه پاها و زانوها بیشترین آسیب را از اضافه وزن و چاقی می بینند. باید بدانید که با هر یک کیلو وزن اضافه پاهای ما ۵ کیلو وزن بیشتری تحمل می کنند. این بار اضافی نیز باعث سرعت گرفتن تخریب غضروف ها می شوند و این گونه می شود که هنگام راه رفتن احساس درد می کنید. اگر اضافه وزن دارید حتما به فکر کاهش وزن باشید. توصیه می کنیم مصرف مواد غذایی حاوی آرد و شیرین مانند نان بدون سبوس، غلات آماده صبحانه، سیب زمینی و شیرینی جات را کاهش دهید. در عوض میوه و سبزیجات و پروتئین های گیاهی (سویا، حبوبات) بیشتری میل کنید. یادتان باشد روزانه یک و نیم لیتر آب بنوشید.

منبع:aftabir.com

رژیم غذایی ضد آرتروز

«مامان! تو رو خدا امروز دیگه نگو پام درد می کنه. بچه ها همه با مادراشون میان خرید ولی ما همیشه تنها می ریم. چرا این طوریه؟ ببین زن های پیرتر از تو چه طوری تو خیابان راه می رن. اون وقت تو همش می گی آرتروز دارم، آرتروز،آرتروز،اه!چه قدر از این کلمه بدم میاد. چرا فقط تو؟ بقیه چی کار می کنند؟ از وقتی یادمه تو این دردو داشتی.» ...

از آن جا که آرتروز شایع ترین بیماری مفصلی است همه با نام آن آشنا هستند حتی اگر تعریف واقعی این بیماری را ندانند. در واقع، آرتروز یک بیماری مفصلی است که در آن غضروف مفصلی آسیب دیده و تخریب می شود. در نتیجه استخوان نزدیک مفصل تغییراتی پیدا کرده و برجستگی های کوچک استخوانی به نام استئوفیت در اطراف آن به وجود می آید. بعضی ها این بیماری را به ساییدگی مفصل و برخی آن را به نام استئوآرتریت می شناسند. این بیماری اغلب در دهه دوم و سوم زندگی شروع می شود و در سن ۷۰ سالگی همه افراد کمابیش آن را تجربه خواهند کرد. هرچند که این بیماری شیوع فراوانی دارد ولی می توان در بسیاری از موارد، تنها با یک تمهید بسیار ساده یعنی داشتن تغذیه سالم آن را پیشگیری کرد.

تغذیه خوب

به نظر می رسد در آرتروز برنامه غذایی از طریق سیستم ایمنی اثر می کند تا جایی که برای پیشگیری یا تعدیل اثرات این بیماری، یکی از مواردی که توصیه می شود حذف یا تعدیل موادغذایی سازنده ترکیبات زمینه ای تحریک التهابات و استفاده بیشتر از مواد کاهش دهنده التهابات است. بنابر تاکید دکتر سید ضیاءالدین مظهری، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، غذاهایی که دارای اسیدهای چرب امگا۳ هستند (ماهی ها، روغن گردو، کتان و سویا) و کاهش دریافت غذاهایی که دارای اسید آراشیدونیک هستند (پیه گاو، گوشت قرمز، فرآورده های گوشتی مثل سوسیس و کالباس و جگر) توصیه می شود.

استفاده کافی از منابع غذایی حاوی آنتی اکسیدان هایی نظیر ویتامین های E ، C، بتا کاروتن، ویتامین D ، ریزمغذی هایی مثل سلنیوم، روی و منیزیم و سایر مواد معدنی که در ساختمان استخوان ها وجود دارند مثل کلسیم و فسفر که در دانه ها و مغزها به وفور یافت می شوند، همچنین شیر و لبنیات کم چربی، سبزی و میوه به ویژه آنهایی که دارای ترکیبات اگزالات و فیتات نیستند از دیگر توصیه های رژیمی است که این متخصص تغذیه پیشنهاد می کند. در همین رابطه جایگزین کردن غذاهای مملو از انواع گوشت های قرمز و سفید به جز آبزیان و رژیم های تهیه شده از منابع گیاهی و تکمیل آنها با شیر یا ماهی فرپز، کبابی یا بخار پز، بدون سرخ کردن در روغن نیز می تواند بسیار مفید واقع شود.

از جمله غذاهای دیگری که متخصصان تغذیه استفاده از آنها را تاکید می کنند منابع حاوی گلوکزآمین و کندورایتین است که از غذاهای حاوی کلاژن مثل استخوان ها و غضروف های حاوی ژلاتین فراهم می شوند. مواد غذایی نظیر پاچه، پای مرغ و قلم است که خوشبختانه در حال حاضر در کشور ما سوپ های تهیه شده از آنها به عنوان یک غذای سنتی و مناسب به کار برده می شود.

کلید طلایی

سرلوحه اقدامات تغذیه ای درهر دو جنس (زن و مرد) و در هر سنی، کاهش تدریجی اصولی و علمی اضافه وزن و چاقی هایی است که در هر درجه از پیشرفت قرار دارند. بنابراین، درمان و پیشگیری این بیماری پیر و جوان نمی شناسد و با رعایت برخی از اصولی که دکتر مظهری پیشنهاد می کند یعنی یک رژیم غذایی متعادل، متناسب و متنوع (با توجه به مقدار انرژی مورد نیازفرد) با در نظر گرفتن سن، جنس، وضعیت فیزیولوژیکی، قد و وزن و فعالیت های بدنی و زمینه های ژنتیکی به طور کلی می توان با کاهش میزان کالری دریافتی روزانه به میزان ۲۵۰ یا ۳۵۰ حداکثر تا ۷۵۰ کیلو کالری، از شدت بیماری کم کرد یا در برخی از موارد بروز این بیماری را به تاخیر انداخت.

مشکل لاغری

تا به حال دیده اید فردی لاغر به آرتروز دچار شده باشد؟ قطعاً بله. البته شاید با این پاسخ، افراد لاغر مبتلا به آرتروز شاکی بشوند. در توضیح این مساله دکتر مظهری می گوید:«این موضوع به این معنا نیست که افراد لاغر از دسترس آرتروز در امان هستند بلکه مفهوم این جمله داشتن یک رژیم غذایی درست است. زیرا افراد لاغری که وزن شان متناسب با قدشان نیست نیز احتمال دارد به آرتروز مبتلا شوند. بنابراین، یک رژیم متعادل و درست برای تعدیل وزن به مفهوم کم کردن وزن و لاغر شدن نیست بلکه رعایت اصولی، علمی و متعادل رژیم غذایی اصل هر اقدام محسوب می شود.»

حساسیت به غذا

آرتروز یک بیماری پیشرونده و مزمن است که بهبودی قطعی ندارد. به نظر می رسد در بسیاری از موارد، اولین مرحله اصلی در درمان آرتروز، رساندن وزن به حد ایده آل است. وزن اضافی باعث ایجاد فشار روی مفاصل و در نتیجه تشدید عوارض آرتروز می شود. دکتر مظهری در این رابطه با اشاره به مواد غذایی حساسیت زا می گوید: «۱۰ تا ۳۵ درصد مبتلایان به آتروز به نوعی به یکی از انواع مواد غذایی مصرفی حساسیت دارند. به این ترتیب که ۴ تا ۱۰ ساعت پس از مصرف ماده غذایی که به آن حساسیت دارند عوارض بیماری ها گسترش و شدت پیدا می کند. بنابراین، شناخت و حذف این مواد از رژیم غذایی اهمیت زیادی دارد.» البته از آنجا که آمارها نشان داده اند۴۰ درصد از مبتلایان به این بیماری، به درجات مختلفی به سوء تغذیه مبتلا هستند، به رغم توصیه بالا باید دقت شود که این گروه اخیر دچار کمبود یا عدم تعادل مواد مغذی دریافتی مختلف چه در بعد بیش خوری و چه در بعد کم خوری و عدم تعادل مواد مغذی نشوند زیرا در صورت این اتفاق رفع کمبود آنها مهم است.

آرتروز دارید؟ این غذاها را نخورید

دکتر مظهری مصرف چربی های اشباع، روغن های هیدروژنه یا جامد، غذاهای پرچرب و سرخ کرده و شکر را توصیه نمی کند چرا که این مواد غذایی با ایجاد اسیدیته بالای محیط داخلی مفاصل، باعث درد بیشتری در مفاصل و در نتیجه التهابات آنها می شوند. وی در ادامه در صورت امکان، حذف موارد زیر را در کاهش شدت بیماری آرتروز موثر می داند:

مهارکننده های جذب کلسیم نظیر گوشت قرمز، لبنیات، تخم مرغ، الکل، قهوه، اکثر شیرینی جات و نمک اضافی

غذاهای دارای اگزالات بالا مثل اسفناج، زغال اخته، آلوها و ریواس

غذاهای ایجادکننده تورم مانند، تمامی چربی های حیوانی، لبنیات، دانه های چرب، کره گیاهی

منبع:aftabir.com

درمان آرتروز با تزریق پلاسما

آرتروز (استئوآرتریت) زانو یک بیماری مزمن بسیار شایع است که می تواند عوارض ثانویه جدی بر سلامت افراد داشته و باعث اختلال عملکرد و محدودیت فعالیت در سالمندان شود و نهایتا هزینه های قابل توجهی بر سیستم بهداشت و درمان جامعه تحمیل کند.

با توجه به این که تاکنون درمان قطعی و دائمی برای آرتروز زانو شناخته نشده، روز به روز بر تنوع درمان های موقت و نگهدارنده که درد بیمار را کاهش دهد و عملکرد مفاصل و کیفیت زندگی را بهبود بخشد، افزوده می شود.

مطالعات گسترده درباره درمان های متعدد فیزیکی و دارویی تنها اثرات قطعی کاهش وزن و ورزش درمانی را تائید کرده و تاکنون اثرات هیچ کدام از درمان های دارویی تسکینی، تزریقات داخل مفصلی کورتون و هیالورونیک اسید (موسوم به آمپول های تاج خروس یا ژله ای) به عنوان عوامل پیشگیری کننده یا درمان کننده دراز مدت قطعی آرتروز تایید نشده است.

در چند سال اخیر، استفاده از درمان های موسوم به تزریقات سرم غنی از پلاکت PRP (Platelet Rich Plasma) گسترش یافته است.

اگرچه تبلیغات وسیع و غیرواقعی در خصوص اثرات اغراق آمیز این روش جدید باعث شده معرفی این رویکرد درمانی در مجامع علمی و رسانه ها با چالش هایی همراه باشد.

نکته مهم این است که با توجه به شواهد علمی موجود، استفاده از این روش در جایگاه مناسب و شرایط استاندارد علمی و به شرطی که توسط متخصصان امر و به دور از منفعت طلبی صورت گیرد، می تواند اثرات مفید درمانی امیدوارکننده ای را در برخی بیماری ها از جمله بیماری های سیستم اسکلتی عضلانی در بر داشته باشد.

استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت بر این پایه استوار است که پلاکت ها که از سلول های موجود در خون انسان هستند، دارای دانه هایی (گرانول هایی) هستند که مواد موجود در آنها از جمله فاکتورهای رشد مختلف می تواند در روند ترمیم بافت ها و تسریع التیام نسوج موثر باشد.

در پلاسمای غنی از پلاکت، غلظت پلاکت های پلاسمایی که از خون خود فرد (اتولوگ) تهیه شده است، حدود یک میلیون در میکرولیتر یعنی به طور متوسط پنج برابر غلظت پلاکت در خون طبیعی است.

PRP درمانی معمولا خط اول درمان بیماری های تاندونی و آرتروزی نیست، ضمن این که سایر درمان های فیزیکی و توانبخشی باید بعد از درمان با PRP ادامه یابد

پزشکان امیدوارند، این افزایش غلظت بتواند با افزایش غلظت فاکتورهای رشد و احتمالا کاهش عواملی که جلوی تکثیر و بازسازی سلول های عضروفی را می گیرند، سبب بهبود ترمیم بافت ها و از جمله بهبود آرتروز بیماران شود.

برخی مطالعات اولیه آزمایشگاهی و مطالعه بر روی حیوانات، قابلیت فاکتورهای رشد موجود در پلاکت ها را در تکثیر سلول ها، غضروف سازی و ترمیم بافت های آرتروزی نشان داده، اما هنوز شواهد کافی و دقیق درباره اثرات پیشگیری کننده یا درمانی دراز مدت پلاسمای غنی از پلاکت در آرتروز انسان وجود ندارد.

البته مطالعات بالینی انجام شده طی سه چهار سال اخیر، اثرات مثبت تزریق پلاسمای غنی از پلاکت را در کاهش درد و خشکی مفصلی، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت زندگی در مبتلایان آرتروز را اثبات کرده اند. ضمن این که مطالعات مذکور تاکنون عوارض جانبی قابل توجهی را نشان نداده اند.

در ایران نیز از حدود دو سال پیش درمان با PRP رو به فزونی گذاشته است. در این مدت اگرچه مواردی از سواستفاده و عوارض ناشی از کاربرد این روش توسط افراد غیرمتخصص و در مراکز غیرمجاز و شرایط غیراستاندارد و از جمله استفاده از کیت های تقلبی و نامعتبر و بخصوص در موارد تبلیغاتی که جنبه زیبایی داشته اند، گزارش شده، اما نتایج تحقیقات مراکز دانشگاهی از جمله گروه طب فیزیکی و توانبخشی و روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ که در بیمارستان های شهید مدرس (سعادت آباد) و شهدای تجریش انجام گرفته است ـ اثرات مثبت PRP را در مبتلایان آرتروز خفیف تا متوسط تایید کرده است.

آیا PRP غضروف مفصلی را بازسازی می کند یا پیشرفت آرتروز را به تاخیر می اندازد؟ تشخیص اثرات درازمدت درمان با پلاسمای غنی از پلاکت، بهترین و مناسب ترین غلظت پلاکتی موثر، فاصله زمانی تزریقات و تکرار مناسب این درمان در طول سال نیاز به تحقیقات بیشتر و گذر زمان دارد اما در این میان ذکر چند نکته ضروری به نظر می رسد:

۱ـPRP درمانی معمولا خط اول درمان بیماری های تاندونی و آرتروزی نیست، ضمن این که سایر درمان های فیزیکی و توانبخشی از جمله ورزش درمانی صحیح و اصلاح الگوی مناسب زندگی باید در پی درمان با PRP ادامه یابد.

۲ـ در حال حاضر این روش به عنوان یک درمان غیر قطعی که اثرات آن دست کم تا بیش از شش ماه موثر است، شناخته می شود و اگر چه مطالعات اولیه نشانگر برتری نسبی این روش بر درمان های موسوم به آمپول های ژله ای است و عوارض استروئیدهای تزریقی را ندارد، اما باید در موارد استفاده از آن به عوامل دیگری ازجمله هزینه اثر بخشی آن توجه شود.

۳ـ نکته مهم دیگر این که پلاسمای غنی از پلاکت جایگزین درمان های جراحی ارتوپدی از جمله تعویض مفصل در مبتلایان آرتروز شدید نیست.

۴ـ سالمندان بیش از ۷۵ سال، مبتلایان دیابت، بیماران دارای بیماری های نقص سیستم ایمنی و سرطان، بیماران دچار کم خونی شدید یا اختلالات انعقادی و پلاکتی و بیمارانی که به دلیل سایر امراض مجبور به استفاده از داروهای ضدانعقاد هستند، گزینه های مناسبی برای درمان با PRP نخواهند بود.

به طور متوسط هزینه سه تزریق آمپول های ژله ای مجموعا حدودا ۲۰۰ هزار تومان است.

هزینه دو جلسه PRP در مراکز دولتی و دانشگاهی از ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان و در مراکز خصوصی از ۴۰۰ هزار تومان تا یک و نیم میلیون تومان متفاوت است.

در این خصوص، آنچه بیش از همه بر این تنوع و کثرت قیمت ها دامن می زند، یکی نبود امکان نظارت دقیق مراجع مسوول است که با توجه به پراکندگی و وسعت ارائه این خدمات آن هم در مراکز بدون پروانه کار، بسیار دشوار و نشدنی به نظر می رسد و دوم، ناآگاهی مردم نسبت به این مقوله است که چه کسانی و آن هم در چه مراکزی، مجازند این روش ها را به کار گیرند.

در حوزه بیماری های اسکلتی عضلانی، بیشترین افرادی که قابلیت انتخاب صحیح و انجام درمان با این روش را دارند، پزشکان متخصص دوره دیده در رشته های طب فیزیکی و توانبخشی، روماتولوژی، طب ورزشی و ارتوپدی هستند.

با توجه به این که درمان با PRP هنوز به عنوان درمان استاندارد معمول شناخته شده نیست، توصیه می شود بیماران در صورت تمایل به استفاده از این روش، حتما به مراکز ذی صلاح دانشگاهی مراجعه کنند.

پیش از استفاده از روش PRP بیمار باید به طور کامل توسط پزشک ویزیت شود و شرح حال، سوابق بیماری، وضعیت داروهای مورد مصرف و درمان های اخیر مورد بررسی قرار گیرد، ضمنا طی این بررسی ها علاوه بر اخذ شرح حال و معاینه سیستم اسکلتی عضلانی ممکن است انجام آزمایش های کلی و تصویربرداری ضروری باشد.

یک هفته قبل از درمان و طی چند هفته پس از درمان با PRP باید از مصرف داروهایی که فعالیت های پلاکت ها را مختل می کنند؛ از جمله کورتون و داروهای ضدالتهابی غیرکورتونی (شامل آسپرین، بروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک، پیروکسیکام، ژلوفن و...) اجتناب شود، اما استفاده از داروهای ضددرد موضعی و استامینوفن خوراکی ممنوعیتی ندارد.

تزریق PRP در آرتروز زانو معمولا دو تا سه تزریق به فاصله دو هفته تا یک ماه است، اما برخلاف تزریقات کورتون داخل مفصلی، تعداد دفعات استفاده از PRP محدودیتی ندارد.

برحسب نوع تکنیک و کیت آزمایشگاهی که جهت تهیه پلاسمای غنی از پلاکت استفاده می شود، ۲۰ تا۵۰ سی سی از خون بیمار گرفته می شود سپس طی مراحل سانتریفوژ سه تا شش سی سی پلاسمای غنی از پلاکت ـ که غلظت پلاکت در آن چهار تا شش برابر خون فرد است ـ به دست می آید.

به طور معمول برای درمان آرتروز زانو پنج سی سی و برای درمان آرنج تنیس بازان سه سی سی از محصول بدست آمده به بیمار تزریق می شود.

انجام این تزریقات معمولا دردناک است اما برای این که تزریق ماده بی حسی از اثرات درمانی این روش درمانی می کاهد، سعی می شود تزریقات بدون افزودن ماده بی حسی و ضددرد انجام شود.

بیمار باید تا یک روز بعد از تزریق، از فعالیت فیزیکی و فشار روی ناحیه تزریق خودداری کرده و استراحت کند.

افزایش درد (بخصوص طی دوسه روز اول پس از تزریق)، احساس سنگینی و اندکی تورم و گرمی در ناحیه تزریق، از واکنش های طبیعی است که ممکن است به دنبال درمان PRP ایجاد شود، اما این واکنش ها معمولا شدید نیست و اکثرا طی یکی دو هفته از بین می رود.

برای کاهش این عوارض می توان از کیسه آب و یخ (به مدت ۱۰ دقیقه، سه بار در روز) و قرص استامینوفن و گاه استامینوفن همراه با کدئین (تا چهار بار در روز) استفاده کرد.

ورزش درمانی و برنامه های توانبخشی معمولا از یک هفته پس از PRP شروع می شود. از تزریق پلاسمای غنی از پلاکت در درمان آرنج تنیس بازان، التهاب بورس ها و تاندون ها، فاشئیت کف پا (که عوام به آن خار پاشنه می گویند) نیز استفاده می شود.

دکتر سیداحمد رئیس‌السادات

دبیر انجمن طب فیزیکی و توانبخشی ایران

آرتروز با میانسالی می آید

بزرگ ترین عامل خطر در ابتلا به آرتروز افزایش سن، صدمات ناشی از آسیب های شغلی و چاقی است

وقتی سن مان زیاد می شود، بتدریج مجموعه ای از بیماری ها چه بخواهیم چه نخواهیم به سراغمان می آید. درد، خشکی و محدودیت حرکتی مفاصل و گاهی تورم مفصلی از مشکلاتی است که بسیاری از زنان و مردان را در چهل و پنج تا شصت و پنج سالگی ناتوان می کند.

آرتروز (استئوآرتریت) هم از جمله این بیماری هاست که می تواند عوارض جدی بر سلامت افراد وارد کند و باعث اختلال عملکرد و محدودیت فعالیت در برخی میانسالان و سالمندان شود و هزینه های قابل توجهی بر سیستم بهداشت و درمان جامعه تحمیل کند. دکتر سیداحمد رئیس السادات، دبیر انجمن طب فیزیکی و توانبخشی ایران در گفت وگو با جام جم می گوید: بزرگ ترین عامل خطر برای بیماری آرتروز افزایش سن است. از عوامل خطر مهم دیگر می توان به ضربه های شدید و مکرر ناشی از آسیب های شغلی و چاقی اشاره کرد؛ اما نکته قابل توجه در مورد آرتروز، تاثیر چاقی و اضافه وزن به عنوان یکی از عوامل قابل کنترل مسبب این بیماری است که افزون بر تاثیر روی مفاصلی که وزن بدن را تحمل می کند مانند زانو در ایجاد آرتروز مفاصل دیگر از جمله مفاصل بین انگشتان دست نیز نقش دارد.

بنا بر تاکید متخصصان در کنار افزایش سن، چاقی و آسیب های شغلی و ورزشی می توان به عوامل مکانیکی و ساختاری بدن مانند انحرافات و بد شکلی سیستم اسکلتی شامل زانوی پرانتزی و ضربدری، بیماری های سیستم غدد و متابولیسم، اختلالات ژنتیکی و مادرزادی نیز در بروز آرتروز اشاره کرد.

جالب است بدانید بیماران مبتلا معمولا از احساس سایش و صدای تق تق مفصل شکایت دارند. در موارد شدیدتر نیز بیماری آرتروز ممکن است به دردهای مزمن و حتی اختلال در وضع خواب، روح و روان بیمار منجر شود و عملکرد فردی و اجتماعی وی را تحت تاثیر قرار دهد.

رژیم سرشار از ویتامین C و D

به گفته دکتر رئیس السادات رژیم های غذایی که به اضافه وزن در بیماران منجر می شود، می تواند باعث تشدید یا ایجاد این بیماری شود.این متخصص طب فیزیکی اضافه می کند: نکته مهم تفکری است که در میان مردم رایج است و آن مصرف کله پاچه و پای مرغ برای ایجاد غضروف و بهبود آرتروز مفاصل است که تاکنون هیچ مدرک و شواهد علمی قابل توجهی به نفع این نظر منتشر نشده است؛ ولی در مورد مصرف ویتامین ها و نقش آنها در درمان آرتروز مطالعات قطعی وجود ندارد، با وجود این در افرادی که رژیم غذایی آنها سرشار از ویتامین های C و D است، شدت آرتروز کمتر گزارش شده است. البته این که آیا این تاثیر با داروهای مکمل حاوی ویتامین ها نیز ایجاد می شود، نامشخص است.

چه کنیم تا آرتروز نگیریم؟

اگر فردی که مبتلا به آرتروز خفیف است، طی زمان دچار افزایش وزن و به دلیل کم تحرکی دچار ضعف عضلات شود، آرتروز به طور قطعی پیشرفت خواهد کرد.

دکتر رئیس السادات به راهکارهای موثر در پیشگیری از آرتروز اشاره کرده و می گوید: اصلاح الگوی زندگی شامل تغذیه مناسب و پیشگیری از اضافه وزن، رعایت اوضاع صحیح بدن در فعالیت های روزمره از جمله خودداری از دو زانو و چهارزانو نشستن، استفاده از توالت فرنگی، محدود کردن دفعات بالا و بویژه پایین آمدن از پله، غذا خوردن پشت میز به جای نشستن در کنار سفره از جمله دستورات ساده و قابل اجرایی است که می تواند از پیشرفت و شدت آرتروز بکاهد. همچنین انجام ورزش های مناسب می تواند در به تاخیر انداختن بروز این بیماری کمک کننده باشد. حتی کاهش پنج کیلوگرم از وزن ممکن است تا حدود ۵۰ درصد از فشار روی مفاصل زانو را کم کند.

ورزش و درمان های طب فیزیکی

انجام ورزش های آبی و آیروبیک (هوازی) در بهبود بسیاری از عوارض و بیماری های اسکلتی و عضلانی و از جمله آرتروز موثر است.

دکتر رئیس السادات توضیح می دهد: ورزش های گوناگون هم از میزان درد می کاهد و هم سبب بهبود حرکت و عملکرد مفاصل آرتروزی می شود. نکته مهم این است که ورزش درمانی برای هر فرد متناسب با شرایط سنی و جسمی، بیماری های زمینه ای، شدت آرتروز ویافته های معاینات بالینی وی تجویز می شود. در بسیاری از بیماران نبود تناسب بین قدرت و انعطاف پذیری عضلات سبب تشدید آرتروز می شود؟ بنابراین در کنار ورزش های تقویتی عضلات، بخصوص عضله چهارسر و نزدیک کننده های ران، تمرینات کششی برای افزایش انعطاف پذیری عضلات پشت و کنار ران و حتی تمرینات تعادلی می تواند مفید واقع شود.

از پیاده روی غافل نشوید

نکته قابل توصیه از سوی متخصصان طب فیزیکی به مبتلایان به آرتروز آن است که پیاده روی یکی از مناسب ترین ورزش ها در مبتلایان به آرتروز زانو است، اما باید از حرکت روی سطوح شیبدار بویژه سر پایینی پرهیز شود. همچنین دوچرخه ثابت با ارتفاع بلند صندلی به دلیل این که بخشی از وزن بیمار توسط صندلی دوچرخه تحمل می شود و از فشار بر زانوها می کاهد، بخصوص در افراد چاق مناسب تر است.

در مورد استفاده از وسایل ورزشی ثابت که قابلیت تنظیم براساس شرایط فیزیکی بیماران را ندارد، از جمله وسایل نصب شده در پارک ها باید توجه داشت که این لوازم در برخی افراد بخصوص بیماران سالمند ممکن است آسیب رسان باشد. البته مطالعات جدید کاربرد ورزشی به نام تای چی در سالمندان و بویژه مبتلایان به آرتروز و پوکی استخوان را مورد تاکید قرار داده است. اساس این ورزش شامل حرکات ریتمیک و آهسته است که باعث افزایش آرامش، بهبود قدرت و تعادل، انعطاف پذیری و اعتماد به نفس می شود. دکتر رئیس السادات با اشاره به استفاده از کفش و کفی طبی در مبتلایان به آرتروز می گوید: در مورد آرتروز زانو ها، کفش و کفی مناسب باید براساس معاینه و تجویز پزشک تهیه شود و برای انتخاب صحیح آن باید علاوه بر وضع زانو ها مواردی چون معاینات مچ پا و نحوه قرارگیری کشکک ارزیابی شود.

درمان توانبخشی در کنار جراحی

به گفته متخصصان طب فیزیکی جراحی معمولا در مواردی که آرتروز شدید باعث اختلال در فعالیت بیمار شده باشد و معضلات بیمار به درمان های غیرجراحی پاسخ نداده باشد، در نظر گرفته می شود. یکی از مواردی که در جراحی های نواحی آرتروزی مهم است، در نظر گرفتن یک دوره مناسب توانبخشی قبل و پس از اعمال جراحی است که شامل آموزش بیماران، تمرین درمانی و بکارگیری روش های مختلف فیزیوتراپی است.

نباید فراموش کرد هدف کلی از درمان های متنوع فیزیکی و دارویی در مبتلایان به آرتروز، کاهش درد، حفظ یا بهبود حرکت مفصلی و عملکرد آن و در نهایت ارتقای کیفیت زندگی بیمار است، اما اثرات کاهش وزن در افراد چاق، ورزش های هوازی (آیروبیک)، ورزش های آبی و تمرینات مقاومتی و تقویتی در پیشگیری از آرتروز و کند کردن روند پیشرفت بیماری کاملا ثابت شده و به افراد مبتلابه آرتروز توصیه می شود.

منبع:aftabir.com

راه های پیشگیری از آرتروز زانو

آرتروز زانو یکی از شایع ترین بیماری های تخریبی مفصل هاست که معمولا در افراد دارای اضافه وزن بیشتر دیده می شود. دکتر فرهاد غریب دوست، رئیس مرکز روماتیسم ایران در این باره گفته است ۹۷ درصد مبتلایان به آرتروز زانو افزایش وزن دارند.به نقل از جام جم وی در ادامه افزوده است، نتایج پژوهش ها نشان می دهد ۱۰ درصد کاهش وزن، علایم آرتروز را تا ۵۰ درصد کاهش می دهد.از جمله علت های دیگر شیوع آرتروز زانو می توان به کم تحرکی و شیوه های نادرست زندگی از قبیل نشستن دوزانو یا چهارزانو اشاره کرد. در ادامه از دید کارشناسان به بررسی ابعاد مختلف این بیماری می پردازیم.

دلایل شیوع آرتروز

یکی از اصلی ترین دلایل شیوع آرتروز زانو در جامعه ما نشستن روی زمین است. دکتر فرزاد امیدی کاشانی متخصص ارتوپدی و فوق تخصص جراحی ستون فقرات با بیان این مطلب به خراسان می گوید: متاسفانه عادت های بد ایرانی ها در دو زانو یا چهار زانو نشستن یکی از دلایل اصلی بروز آرتروز است اما مردم به جای اصلاح سبک زندگی و تغییر رفتار گمان می کنند که با دارو می توانند عارضه خود را درمان کنند. واقعیت این است که آرتروز، فرآیند پیرشدگی مفاصل است و همه زانوها دیر یا زود دچار آرتروز می شود.ممکن است این عارضه در یک نفر زودتر و در فرد دیگر دیرتر اتفاق بیفتد.

اما زانویی که به آرتروز مبتلا شده است، هرگز مثل زانوی سالم نمی شود، درست مثل تایر خودرویی که بر اثر ساییدگی کهنه می شود و مثل تایر نو نمی شود.

نکته این جاست که برخی عوامل، آرتروز زانو را به جلو می اندازد. در کشور ما نشستن های طولانی مدت روی زانو و استفاده از توالت غیرفرنگی مهم ترین دلایل شیوع آرتروز است. دکتر امیدی کاشانی با اشاره به این که در مفصل زانو، استخوان ران و ساق و کشکک زانو وجود دارد، تصریح می کند: آرتروز شایع در مردم آرتروزی است که در مفصل کشکک و استخوان ران بروز پیدا می کند.

علایم خطر دیگری که در بروز آرتروز زانو نقش دارد، سابقه عفونت زانو، سابقه شکستگی داخل مفصل زانو و تزریق داخل مفصلی است و فردی که این علایم خطر را دارد بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به آرتروز قرار دارد.همچنین افرادی که انحراف خاصی در زانوهای خود دارند، ممکن است بیشتر در معرض این عارضه باشند.

پوکی استخوان و آرتروز

پوکی استخوان با ایجاد انحراف در ساق پا ممکن است روی مفاصل تاثیر بدی بگذارد و موجب ایجاد یا تشدید آرتروز شود. دکتر حسین فراهینی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به ایسنا می گوید: در بروز پوکی استخوان عوامل مختلفی مثل تغذیه نامناسب، عوامل ژنتیکی، سابقه فامیلی و اختلالات هورمونی دخالت دارد و این بیماری می تواند باعث آرتروز شود.

البته گاهی انحراف ساق پا در پی اصابت ضربه به زانو یا شکستگی در تصادفات رخ می دهد و باعث ایجاد یا تشدید آرتروز می شود.از سوی دیگر وزن نامناسب، رانندگی طولانی مدت، بالا و پایین رفتن مداوم از پله، به کارگیری نامناسب از زانوها ازجمله عوامل موثر در بروز درد زانو و در نهایت ابتلا به آرتروز زانوست و در عین حال برخی مشاغل به آرتروز زانو منجر می شود.

دکتر محمد رازی رئیس انجمن جراحی زانو، آرتروسکوپی و آسیب های ورزشی با بیان این مطلب می گوید: در مشاغلی نظیر تعمیر خودرو، فرد ناچار است چندین بار در طول روز وارد چاله مکانیکی شود و در حالت نشسته یا ایستاده خودرو را تعمیر کند.

افرادی که به معماری یا بنایی هم اشتغال دارند و افرادی که بیشتر ساعات کاری روی زانو می نشینند مبتلا به درد زانو و در نهایت آرتروز زانو می شوند.به نوشته ایسنا دکتر رازی با بیان این مطلب که اضافه وزن و چاقی یکی از عوامل شناخته شده در بروز آرتروز است، تاکید می کند: در زمان راه رفتن یا دویدن ۲ تا ۵ برابر وزن شخص به مفصل زانو فشار وارد می آید. این فشار در افرادی که اضافه وزن دارند سیر تصاعدی دارد به همین دلیل آسیب بیشتری به زانو وارد می شود. وی تاکید می کند: ساییدگی و درد مفاصل زانو پیش درآمد ابتلا به آرتروز در سنین میانسالی است.

آسیب های ورزشی

رئیس انجمن جراحی زانو، آرتروسکوپی و آسیب های ورزشی در توضیح علل ایجاد آسیب در ورزشکاران می گوید: تمرین نامناسب، رعایت نکردن مقررات، نبود آمادگی جسمانی و فشار بیش از حد به مفاصل از جمله علل آسیب در ورزشکاران است که به پارگی رباط های CL و مینیکس پا منجر می شود.

همچنین دکترسهراب کیهانی، دبیر اجرایی دومین همایش دوسالانه بین المللی جراحی زانو با بیان این که در حال حاضر از جدیدترین و مناسب ترین روش ها برای تشخیص و درمان این بیماری در کشور استفاده می شود و عمده مشکلات این حوزه مربوط به کمبود وسایل و تجهیزات است، تصریح می کند: ضایعات غضروفی از جمله شایع ترین آسیب های ورزشی است و در میان روش های مختلفی که برای درمان این ضایعات استفاده می شود، روش موزائیک پلاستی است که طی آن پلاک های استخوان و غضروف برداشته و در محل ضایعه کاشته می شود. از این روش بیشتر برای ورزشکاران استفاده می شود.

همچنین دکترعطا مشیرآبادی، متخصص ارتوپدی درباره درمان آسیب های رباطی می گوید: این دسته از آسیب دیدگی ها در مراحل اولیه قابل تشخیص نیست و راه های درمانی کمی برای آن وجود دارد ولی جراحی آسیب های رباط داخلی زانو در بیشتر مواقع موفقیت آمیز و بدون عوارض است.

به نوشته خبرگزاری مهر، در روش های درمانی موجود و رباط های آسیب دیده به طور کامل بازسازی می شود. پروتزهای نگه دارنده دارای کمترین عوارض است و باعث می شود فرد آسیب دیده با کمترین درد و خون ریزی درمان شود.

اصول پیش گیری از آرتروز

به گفته کارشناسان ورزشی، داشتن فعالیت جسمانی مناسب و کاهش وزن و تقویت عضلات در پیش گیری از بروز آرتروز نقش اساسی دارد. دکترعباس معدنی، متخصص ارتوپدی با بیان این که بیماری آرتروز در زنان بیشتر مشاهده می شود، به ایسنا می گوید: چاقی و اضافه وزن در زنان ایرانی بیش از مردان است، به همین نسبت آرتروز در زنانی که چاق هستند، عضلات ضعیفی دارند، کار سنگین انجام می دهند یا مبتلا به سوءتغذیه هستند، بیشتر گزارش می شود.

درباره نقش رژیم و الگوی تغذیه ای در بروز ناراحتی های مفاصل می گوید: نمی توان گفت تغذیه اثرگذاری بالایی دارد اما اشخاصی که یک رژیم غذایی منطقی و معمولی دارند، معمولا دچار آرتروز نمی شوند. البته در جوامعی که فقر و کمبود جدی ریزمغذی ها شایع است، آرتروز بیشتر گزارش می شود. درباره کلسیم نیز باید گفت، کمبود کلسیم به تنهایی در عملکرد مفاصل اختلال ایجاد نمی کند اما پروتئین نقش اساسی دارد.

ویتامین D هم در رشد استخوان ها موثر است نه مفاصل. دکترمعدنی درباره قوز کردن و ابتلا به آرتروز توضیح می دهد: هر فشار نابه جایی که به مفصل های مهره ای وارد آید، ممکن است به سلامت فرد آسیب بزند، بنابراین قوز کردن در درازمدت ریسک ابتلا به آرتروز را بالا می برد. توصیه اکید دیگر ما برای پیش گیری از آرتروز زانو این است که افراد به هیچ عنوان روی زمین و زانوهای خود ننشینند و سعی کنند از توالت فرنگی استفاده کنند.

عضلات خود را تقویت کنند تا به مفصل زانو فشار کمتری وارد شود و کمتر در معرض آسیب قرار بگیرد. همچنین دکترامیدی کاشانی با بیان این که درد آرتروز در هوای سرد بدتر می شود، به مبتلایان به این عارضه توصیه می کند: مبتلایان می توانند زانوی خود را با زانوبندهای کشی ببندند البته نباید آن قدر محکم ببندند که خون رسانی مختل شود. این افراد بهتر است کمتر در معرض سرما قرار بگیرند و سعی کنند به مفصل آسیب دیده فشار زیادی وارد نیاورند. با تقویت عضلات، فیزیوتراپی، گرم کردن موضع زانو و یک سری اقدامات درمانی می توان درد آرتروز را تخفیف داد.

ورزش های مناسب برای مبتلایان به آرتروز زانو

ورزش های مختلفی برای کاهش درد زانو وجود دارد؛ از جمله کشش عضلات اطراف مفصل و ورزش های قدرتی و هوازی مانند شنا و پیاده روی.ورزش باعث افزایش جریان خون می شود و به انعطاف پذیری مفصل کمک می کند.علاوه بر آن، ورزش باعث کاهش وزن می شود که برای درمان درد آرتروز بسیار موثر است. به نقل از جام جم، دکترمحمد عالمی، فیزیوتراپ دراین باره می افزاید: بهتر است افراد ۵ دقیقه ورزش ملایم و سبکی انجام دهند یا پیاده روی کنند و بعد از آن چند حرکت کششی مناسب برای عضلات اطراف مفصل انجام دهند. باید توجه داشت نباید روی مفصل ملتهب فشار زیادی وارد شود.

منبع:aftabir.com