همه افراد چه کودکان و چه بزرگسالان، به صورت طبیعی قوس کمر دارند، یعنی انحنایی به سمت عقب در ناحیه پایین کمر دارند، اما آنچه که موجب می شود انحنای موجود در پایین کمر غیرعادی و به صورت یک بیماری شناخته شود، افزایش بیش از اندازه این گودی است.
همه افراد چه کودکان و چه بزرگسالان، به صورت طبیعی قوس کمر دارند، یعنی انحنایی به سمت عقب در ناحیه پایین کمر دارند، اما آنچه که موجب می شود انحنای موجود در پایین کمر غیرعادی و به صورت یک بیماری شناخته شود، افزایش بیش از اندازه این گودی است.
در واقع آنچه که موجب می شود انحنای موجود در پایین کمر غیرعادی شود، زیاد بودن اندازه گودی کمر است که به گفته دکتر بهروز توانا، متخصص طب فیزیکی، گودی بیش ازحد طبیعی جنبه ارثی دارد، اما این مشکل در صورت کم تحرکی و ورزش نکردن، اضافه وزن و بارداری به دنبال ضعف عضلات کمر و کاهش قدرت عضلات شکم آزار دهنده و دردناک می شود.
مدیر گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش در گفت و گو با «جام جم» به روشی ساده برای تشخیص میزان گودی کمر اشاره می کند و می گوید: گرچه در نظر گرفتن زاویه و درجه مشخصی برای بیان غیرطبیعی بودن گودی کمر ممکن نیست و مساله فقط با معاینه و عکسبرداری قابل تشخیص است، اما برای تشخیص این که بدانیم گودی کمرمان در حد طبیعی است یا خیر، باید بدون کفش، از پشت به دیوار تکیه دهیم و سعی کنیم دو کف دست را از فاصله ایجاد شده میان دیوار و گودی کمر، رد کرده و به هم برسانیم؛ هرچه گودی کمر طبیعی تر باشد این فاصله کمتر و عبور دست ها سخت تر است.
متخصصان دریافته اند گودی کمر ارثی و اکتسابی است یعنی عمده ترین دلیل گودی بیش از اندازه کمر، ژنتیکی است و برخی افراد نیز به صورت مادرزادی دچار شلی بیش از حد بافت های نگهدارنده مفاصل هستند که از تظاهرات آن افزایش گودی کمر است.
دکتر توانا با اشاره به این که مشکل گودی کمر در کودکان بروز پیدا نمی کند و پس از بلوغ خود را نشان می دهد، اضافه می کند: در کسانی که یا به دلیل لاغری بیش از حد و گرفتن رژیم های سخت دچار ضعف عضلات کمر هستند، این مشکل با درد شدید بروز پیدا می کند. اضافه وزن و بزرگی شکم نیز به همین نسبت می تواند به شلی و ضعف عضلات شکم منجر شود و به این شکل افزایش قوس کمر، علائم آزار دهنده خود را بروز می دهد.
شاید سوال بسیاری این باشد که آیا قوس کمر به مرور زمان بیشتر می شود؟
دکتر توانا به این پرسش چنین پاسخ می دهد: قوس کمر بیشتر نمی شود، اما ضعف عضلات باعث می شود که علائم آن بیشتر بروز کند که این موضوع باعث کم توانی شخص می شود.
شاید هیچ عاملی در بروز علائم قوس کمر موثر تر از نداشتن تحرک و اضافه وزن نباشد، اما پوشیدن مداوم کفش های پاشنه بلند بیش از سه سانت نیز می تواند علائم دردناک قوس کمر را بیشتر بروز دهد. بر این اساس به افرادی که قوس کمر دارند، توصیه می شود کفش های پنجه پهن و پاشنه پهن بپوشند.
از آنجا که مشکل قوس کمر جنبه ارثی دارد پس قابل پیشگیری نیست، اما می توان با اصلاح روش زندگی و بخصوص نحوه قرار گرفتن بدن در حالت نشسته و ایستاده، از حاد شدن علائم آن جلوگیری به عمل آورد.
به همین دلیل متخصصان طب فیزیکی بر نپوشیدن کفش های پاشنه بلند، پیشگیری از افزایش چربی و برجستگی شکم، اصلاح نحوه نشستن و خوابیدن، بخصوص زمان بارداری به عنوان راه هایی برای جلوگیری از شدت یافتن علائم گودی کمر تاکید می کنند.
به گفته دکتر توانا نحوه صحیح نشستن و پر کردن گودی کمر با یک بالشتک کوچک، استفاده از صندلی دسته دار و قرار دادن دست ها روی دسته صندلی، استفاده از زیرپایی، جلوگیری از ایستادن و نشستن طولانی مدت و دراز کشیدن به پهلو از راهکارهای موثر در کاهش درد و ناراحتی ناشی از گودی کمر است.
متخصصان طب فیزیکی بر انجام تمرینات ورزشی مرتب برای تقویت عضلات کمر و جلوگیری از چاقی بیش از حد شکم به عنوان روش های پیشگیری از بروز علائم آزار دهنده گودی بیش از حد کمر تاکید می کنند.
دکتر توانا نیز بر انجام روزانه پنج دقیقه ورزش خاص برای تقویت عضلات کمر تاکید می کند و می گوید: انجام حرکات ورزشی که به مقاومت و تحرک بالایی نیاز دارد به افراد دچار گودی کمر توصیه نمی شود، اما انجام حرکات ورزشی درجا، در حالت خوابیده به پشت و در حالتی که هر پا با زاویه نود درجه نسبت به بدن داخل شکم جمع می شود، با دست به زانو فشار وارد شده و پا به سمت جلو حرکت داده شود، برای کاهش درد ناشی از گودی کمر بسیار موثر است.
چنین حرکتی برای هر پا، باید روزانه ده بار تکرار شود. پس علائم دردناک ناشی از گودی بیش از حد کمر اگر ناشی از چاقی شکم و نشستن ناصحیح باشد، با اصلاح وضع و انجام تمرینات ورزشی قابل درمان است.
منبع:aftabir.com
سیاری از بیماری های داخلی علاوه بر تظاهرات درونی و علایم اختصاصی، ممکن است تظاهرات بیرونی هم داشته باشند. یعنی اعضایی نظیر پوست را هم درگیر کنند. از جمله این بیماری ها می توان به آرتریت روماتویید اشاره کرد...
این بیماری حتی ممکن است در ابتدا با علایم پوستی تظاهر کند و چه بسا همین علایم پوستی تشخیص بیماری را تایید می کنند. اگرچه آرتریت روماتویید را نوعی بیماری مفصلی می دانیم اما این بیماری و بسیاری از داروهایی که برای درمان آن استفاده می شود، روی پوست تاثیر دارد و باعث بروز مشکلاتی نظیر حساسیت ، بثورات پوستی و توده های بافتی می شود.
حدود ۲۰ درصد از افراد مبتلا به آرتریت روماتویید مبتلا به ندول یا نوعی توده های بافتی می شوند. این توده ها در سفیدپوستان بیشتر از سیاه پوستان دیده می شود و مردان را بیش از زنان درگیر می کند. ارث از جمله عواملی است که در بروز آن نقش دارد و این مشکل حتی قبل از تظاهرات مفصلی بیماری رخ می دهد. این توده های بافتی سخت، اندازه ای حدود یک نخود و حتی گاهی ۵ سانتی متر دارند و در مناطقی از بدن دیده می شوند که عضلانی نیست و پوست مستقیم از روی استخوان عبور کرده است؛ مثل قسمت هایی از مفصل که خم و راست می شوند، ساعد، انگشتان، پاشنه ها، آرنج و زانو. از دیگر مشخصات آنها، گردی، سفتی در لمس و تحرک است و رنگ آنها با پوست معمولی تفاوتی ندارد. در قسمت های عمقی پوست قرار دارند، به تعداد زیاد یا گاهی منفرد هستند. درد ندارند و پوسته پوسته نمی شوند فقط اگر در کف دست یا پشت دست باشند ممکن است باعث ناراحتی بیمار شوند.
این ندول ها گاهی به مرور زمان زخم یا دچار عفونت می شوند که در این صورت نیاز به مراقبت های بیشتری دارند. در صورتی که بیماری آرتریت روماتویید درمان شود، این مشکلات پوستی نیز برطرف خواهند شد. تزریق کورتون به کاهش تعداد آنها کمک می کند و اگر عفونی یا دردناک شوند، می توان آنها را با جراحی برداشت.
بای واترز ها توده های دردناکی هستند که ممکن است در قسمت انتهای انگشتان دست ایجاد شوند.
برخی از داروهای آرتریت روماتویید به دلیل تاثیر روی ضخامت پوست و نازک کردن آن یا تداخل با فرایند لخته شدن خون می توانند خطر کبودی پوست را افزایش دهند. اینها شامل آسپیرین و کورتون هایی چون پردنیزون هستند.
واسکولیت یا همان التهاب عروق، تقریبا یک نفر از هر ۱۰۰ نفر بیمار را مبتلا می کند. عمده ترین عروق خونی که درگیر می شوند، شریان هایی هستند که خون را به پوست، اعصاب و ارگان های داخلی حمل می کنند. وقتی عروق خونی که خون را به سمت نوک انگشتان و اطراف ناخن ها می رسانند، درگیر می شوند، زخم های کوچکی در اطراف ناخن ها ایجاد می شود. درگیری عروق خونی بزرگ می تواند باعث بثورات دردناکی شود که اگر روی پاها باشد، بیمار درد زیادی را حس می کند و در صورت عدم رعایت نکات بهداشتی خطر عفونت او را تهدید می کند.
به دلیل اینکه بثورات پوستی می تواند علامتی از واکنش های آلرژیک به داروهایی چون متوتروکسات، ضدالتهاب های غیراستروییدی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک باشد، اگر بیمار دچار خارش پوستی شد، حتما باید به پزشک اطلاع دهد. در این صورت پزشک با توجه به نوع و شدت بثورات، داروها را کم و زیاد می کند یا حتی نوع آن را تغییر می دهد و در صورتی که لازم ببیند برای توقف واکنش های پوستی کورتون یا آنتی هیستامین تجویز خواهد کرد.
برخی از داروهای درمان کننده آرتریت روماتویید ممکن است حساسیت به نور خورشید را افزایش دهد و پوست را مستعد بیماری کند. از این رو به بیماران توصیه می شود از مواجهه با نور مستقیم خورشید پرهیز و حتما از ضد آفتاب استفاده کنند.
اگرچه مطالعه خاصی ارتباطی را بین تغذیه و بروز این بیماری نشان نمی دهد اما در برخی از افراد دیده شده است که خوردن برخی از مواد غذایی این بیماری و عوارض آن را تشدید می کند که از آن جمله می توان به شکر و پنیر و مواد افزودنی، گوجه فرنگی، تخم مرغ، بادمجان، غذاهای فراوری شده با مقدار زیادی مواد شیمیایی، غذاهای پرچرب، گوشت قرمز، شیر و محصولات لبنی اشاره کرد. البته اینها در همه افراد یکسان نیست. خوردن این مواد ممکن است زمینه را برای افزایش واکنش های التهابی آماده و تورم مفاصل و عوارض پوستی بیماری را تشدید کند.
منبع:aftabir.com

حمله نقرسی می تواند تحت تأثیر عواملی نظیر استرسهای روانی ، الکل و داروها یا بیماریهای دیگر تشدید شود.حملات اولیه معمولاً حتی بدون درمان در طی ۳ تا ۱۰ روز بهبود می یابند.
قرس یکی از دردناک ترین بیماریهای التهاب مفصلی است . این بیماری زمانی رخ می دهد که میزان اسید اوریک خون بسیار زیاد شده و در بدن رسوب می کند. زمانیکه اسیداوریک خون بسیار زیاد می شود، در مفاصل و بخصوص در مفصل انگشت شست پا بصورت کریستالهای تیزی رسوب می کند. که رسوبات بصورت توده ای در زیر پوست بنظر می رسند. بعلاوه افزایش اسید اوریک شانس تشکیل سنگهای کلیوی اسیداوریکی را نیز افزایش می دهد.
در بسیاری از موارد اولین حمله بیماری در شست پا رخ می دهد. حمله به گونه ای است که نمی گذارد فرد بخوابد و انگشت بسیار دردناک ، متورم ، گرم و قرمز می شود. این بیماری منجر به بروز درد، تورم ، قرمزی ، گرما و سفتی مفاصل می شود. علاوه بر انگشت شست پا این بیماری مفاصل دیگر نظیر مچ پا ، پاشنه ، زانو ، مچ دست ، انگشتان و آرنج را نیز درگیر می کند.
حمله نقرسی می تواند تحت تأثیر عواملی نظیر استرسهای روانی ، الکل و داروها یا بیماریهای دیگر تشدید شود.حملات اولیه معمولاً حتی بدون درمان در طی ۳ تا ۱۰ روز بهبود می یابند. حملات بعدی نیز ممکن است تا ماهها یا سالها تکرار نشود.
نقرس بدلیل تجمع بیش از حد اسید اوریک در بدن ایجاد می شود. اسید اوریک ثانویه به تجزیه ماده ای بنام پورین در بدن ایجاد می شود و پورین ها نیز در تمامی بافتهای بدن وجود دارند. این مولکول بخصوص در بسیاری از غذاها نظیر جگر ، لوبیا و نخود یافت می شود.
معمولاً بطور طبیعی اسید اوریک در خون حل شده و سپس از طریق کلیه ها و همراه با ادرار از بدن دفع می شود. اما زمانیکه مقدار اسید اوریک موجود در بدن بیش از توان دفعی آن از طریق ادرار باشد و کلیه ها نتوانند به مقدار کافی اسید اوریک دفع کنند و فرد مقدار زیادی غذاهای حاوی پورین مصرف کند، اسیدارویک در بدن تجمع می یابد.
اگر فردی در خانواده خود دارای بیماری نقرسی باشد جنسیتش مرد بوده، چاقی یا اضافه وزن داشته باشد، مقادیر زیادی الکل یا مقادیر زیادی غذاهای حاوی پورین استفاده کند و دارای اختلالات آنزیمی بوده و قادر به تجزیه پورینها نباشند. همچنین در محیط با مس در تماس باشد یا دارای بافت پیوندی بوده و از یکسری داروهای خاص نظیر ، داروهای مدر، آسپرین، سیکلوسپورین ، لودوپا استفاده کرده و یا ویتامین نیاسین مصرف نماید، شانس بیشتری جهت ابتلا به افزایش و تجمع اسید اوریک در بدن خواهد داشت.
داروهایی که جهت حمله نقرس مورد استفاده قرار می گیرد، شامل داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، کورتونها نظیر پردنیزون و کلشی سین که بخصوص در طی ۱۲ ساعت اول بعد از حمله بسیار مؤثر است، می باشد.
گاهی اوقات از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی . کلشی سین در مقادیر کم برای پنج روز جهت پیشگیری از عود حمله استفاده می شود. بعلاوه داروهایی وجود دارند که سبب کاهش سطح اسید اوریک در خون می شوند.
از داروهایی که پزشک تجویز می کند بطور دقیق استفاده کند، در مورد داروها و ویتامین هایی که مصرف می کند حتماً با پزشک خود مشورت کند. بصورت مکرر به پزشک مراجعه نماید، حتماً از یک رژیم غذایی متعادل و مناسب استفاده کند. از مصرف غذاهایی که مقادیر زیادی پورین دارند اجتناب ورزد و مقادیر زیادی آب و مایعات مصرف کند.
بطور مناسب و منظم فعالیت بدنی داشته باشد و سعی کند بدن خود را متعادل نگه دارد. حتماً در مورد رژیم کاهش وزن با پزشک مشورت کند چرا که کاهش وزن سریع و شدید می تواند سطح اسید اوریک خون را افزایش دهد.
منبع:aftabir.com
آمار ابتلا به این بیماری د ر سراسر جهان رو به افزایش است و حالا شایع ترین بیماری التهابی مفاصل د ر مرد ان بالای ۴۰ سال د ر جهان «نقرس» است اما چقد ر از این بیماری می د انید ؟ اگر اطلاعات تان کامل نیست، حتما این مطلب را با د قت بخوانید .
د ر قد یم آن را بیماری پاد شاهان و ثروتمند ان می د انستند ، اما برخی آمارها حاکی از آن است که تا ۳د رصد از جمعیت جهان به بیماری نقرس د چار هستند که بسیاری از آنها از بیماری خود آگاه نیستند . این بیماری با د رد و محد ود یت د ر حرکات همراه است و گاهی حتی می تواند فرد را از کار بیند ازد . نکته نگران کنند ه این است که آمار ابتلا به این بیماری د ر سراسر جهان رو به افزایش است و حالا شایع ترین بیماری التهابی مفاصل د ر مرد ان بالای ۴۰ سال د ر جهان «نقرس» است اما چقد ر از این بیماری می د انید ؟ اگر اطلاعات تان کامل نیست، حتما این مطلب را با د قت بخوانید ؛ این مطلب د ر مورد تصورات عمومی د ر مورد این بیماری و صحت یا عد م صحت اینگونه تصورات است.
۱ تنها آد م های ثروتمند و چاق، نقرس می گیرند
غلط
تمام انسان ها با هر قد و وزنی، احتمال د ارد به بیماری نقرس د چار شوند ، اما خب اضافه وزن، احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می د هد . د کتر جان رویله، متخصص روماتولوژی د ر د انشگاه هوستون می گوید : «بیماری نقرس د ر افراد ی که د چار بیماری های ناشی از اضافه وزن هستند ازجمله د یابت و فشارخون بالا شایع تر است اما وضعیت اقتصاد ی افراد د ر ابتلا به این بیماری هیچ نقشی ند ارد .» مشخص شد ه ژنتیک د ر ابتلا به این بیماری نقش د ارد و د ر صورتی که والد ین فرد مبتلا باشند ، احتمال ابتلای او چند برابر سایر افراد جامعه است.
۲ زنان به نقرس مبتلا نمی شوند
غلط
هم زنان و هم مرد ان ممکن است به این بیماری مبتلا شوند اما احتمال ابتلای مرد ان، به خصوص د ر سنین پایین تر بیشتر است. د کتر هربرت باراف، پروفسور طب د اخلی و مرکز تحقیقات روماتولوژی د ر د انشگاه جرج واشنگتن می گوید : «د ر سنین زیر ۵۰ سال، بیماری نقرس د ر مرد ان تقریبا ۱۰برابر زنان است اما زمانی که زنان به سن یائسگی می رسند ، میزان ابتلا مساوی می شود .» د رواقع د ر سنین بالاتر بیشتر بیمارانی که بیماری آنها تشخیص د اد ه می شود ، خانم هستند .
۳ ابتلا به نقرس فقط ناشی از خورد ن گوشت قرمز نیست
صحیح
د رست است که گوشت قرمز و به خصوص جگر و برخی ماهی های چرب مثل سارد ین و ماهی آزاد غنی از مواد ی موسوم به یورین هستند که د ر بد ن انسان شکسته و تبد یل به اسید اوریک می شود و طبیعی است که زیاد خورد ن اینگونه مواد غذایی باعث افزایش احتمال ابتلا به نقرس می شود اما د کتر رویله می گوید که نقرس حتی د ر افراد ی که اصلا گوشت نمی خورند ، مثلا گیاهخواران هم د ید ه شد ه است ولی احتمال ابتلا به این بیماری د ر این گروه از افراد بسیار کم است.
۴ د رد نقرس همیشه از انگشت شست پا شروع می شود
غلط
حمله بیماری نقرس زمانی شروع می شود که بلورهای اسید اوریک د ر خون ساخته می شود . بلورها و کریستال ها د ر مفاصل رسوب می کنند و باعث تورم و د رد مفصل می شوند . البته د رست است که معمولا حملات نقرس از شست پا شروع می شود اما گاهی هم مشکل از زانو، مچ پا یا مفاصل د ست ها شروع می شود . د ر زنانی که د چار بیماری اسئوآرتریت هستند ، بیماری معمولا از مفاصل کوچک د ست شروع می شود . معمولا حمله بیماری از یک یا ۲ مفصل شروع می شود اما گاهی د ر بعضی افراد ممکن است چند مفصل همزمان با هم د رگیر شوند .
۵ امروزه د رمان های موثری برای نقرس د ر د سترس است
صحیح
تحقیقات زیاد ی د ر مورد بیماری نقرس انجام گرفته و د رمان های زیاد ی برای آن کشف شد ه است؛ برخی د اروها د رد را آرام می کنند و برخی د یگر باعث کاهش التهاب می شوند و برخی د یگر از شکل گیری کریستال های اسید اوریک جلوگیری می کنند . د ر میان د اروهای مشهور برای این بیماری، کلشی سین شاید از همه مشهورتر باشد . جالب است که د کتر رویله می گوید سابقه استفاد ه از این د ارو برای نقرس به ۲هزار سال قبل برمی گرد د . این د ارو پس از مد تی کوتاه (حد ود یک تا ۲ ساعت) باعث کاهش التهاب ناشی از نقرس می شود و هرچه سریع تر آن را مصرف کنید ، حمله زود تر خنثی می شود . آلوپورنیول و پروبنسید ، سایر د اروهای مشهوری هستند که برای د رمان نقرس به کار می روند . هر د و د ارو سطح خونی اسید اوریک را کنترل می کنند و د ر بیشتر بیماران پاسخ های خوبی د ر آنها مشاهد ه شد ه است. اکثریت افراد مبتلا به نقرس به طور معمول به روزی یک یا ۲ قرص کاهش د هند ه اسید اوریک خون د ر تمام د وران زند گی خود احتیاج پید ا می کنند .
نقرس بیماری همراه با د رد زیاد است اما جان فرد را تهد ید نمی کند
غلط
نقرس به طور مستقیم جان فرد را تهد ید نمی کند اما می تواند باعث بروز مشکلات جد ی سلامت شد ه که باعث تهد ید جان فرد مبتلا می شود . این گفته د کتر رابرت کینان، پروفسور روماتولوژی د ر د انشگاه د وک است. به طور مثال د کتر کینان اشاره می کند که احتمال بروز سکته قلبی و مغزی د ر افراد مبتلا به نقرس بیشتر است یا مثلا د ر افراد مبتلا به نقرس احتمال مقاومت به انسولین پایین می آید و فرد بیشتر د ر معرض خطر ابتلا به بیماری د یابت قرار می گیرد . د ر ضمن اگر نقرس د رمان نشود ، احتمال رسوب کریستال های اسید اوریک د ر کلیه و بروز بیماری های کلیه و نیز عفونت های اد راری که می تواند زند گی فرد را تهد ید کند ، بالا می رود .
۷ تغییر د ر شیوه زند گی می تواند به نفع مبتلایان به نقرس باشد
صحیح
د کتر کینان می گوید : «تغییرات د ر شیوه زند گی می تواند هم تعد اد حملات نقرس و هم شد ت آنها را کاهش د هد ؛ برای مثال کاستن وزن می تواند بسیار به افراد مبتلا به این بیماری کمک کند .» مطالعه ای که نتیجه آن د ر نشریه ملی «روماتولوژی» به چاپ رسید ه نشان می د هد که اگر افراد مبتلا به نقرس غذاهای غنی از پروتئین مثل لبنیات، آجیل ها، صیفی جات و غلات مصرف کنند از احتمال بروز حمله نقرس می کاهند ؛ د ر ضمن احتمال بروز مشکلات قلبی و نیز ابتلا به د یابت د ر این گروه پایین می آید .
منبع:aftabir.com
روزی نیست که مطب پزشکان ارتوپدی خالی از بیماران جوانی باشد که از درد و ناراحتی های دست، شانه و گردن شکایت می کنند. با کمی پرس وجو و تحقیق متوجه خواهید شد که بیشتر این بیماران در کار خود با کامپیوتر سروکار دارند و مجبورند ساعت های طولانی پشت کامپیوتر بنشینند.
روزی نیست که مطب پزشکان ارتوپدی خالی از بیماران جوانی باشد که از درد و ناراحتی های دست، شانه و گردن شکایت می کنند. با کمی پرس وجو و تحقیق متوجه خواهید شد که بیشتر این بیماران در کار خود با کامپیوتر سروکار دارند و مجبورند ساعت های طولانی پشت کامپیوتر بنشینند. البته این دردها مراحل اولیه شکایت بیماران هستند. گاهی اوقات این مشکلات آن قدر پیشرفت می کنند که باعث تغییرات فیزیکی و آناتومیکی بدن می شوند. پس خستگی را بهانه نکنید و در هر حالتی که هستید شیوه نشستن خود را اصلاح کنید. یادتان نرود بدن شما یکی از مهم ترین سرمایه های زندگی تان است؛ آن را فدای شغل و کامپیوتر خود نکنید! دکتر علی اکبر اسماعیل جاه جراح و متخصص ارتوپدی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به موارد شایع در مورد کار کردن با کامپیوتر اشاره می کند.
کسانی که با کامپیوتر سروکار دارند، به طور متوسط روزی شش ساعت پشت کامپیوتر می نشینند. در این حالت گردن حدود ۴۰ درجه خم می شود. حتی گاهی اوقات آن قدر خمیده می شود که چانه به سینه می چسبد! سر انسان چندین کیلوگرم وزن دارد و این عضلات گردن هستند که آن را بالا نگه می دارند. بنابراین با گذراندن ساعت های طولانی پشت کامپیوتر عضلات گردن اسپاسم می کنند و خسته می شوند.
افراد هنگام نشستن در پشت کامپیوتر معمولا آرنج چپ خود را روی میز می گذارند و به آن تکیه می دهند و با دست راستشان کار می کنند. در چنین حالتی شانه چپ به طرف بالا رفته و شانه راست به طرف پایین می آید. با پایین قرار گرفتن شانه راست تمام اعصاب شبکه گردنی و عروق در حالت کشش قرار می گیرند. درست مثل اینکه فردی دست شما را برای ساعت ها بگیرد و بکشد! اگر این افراد لباس خود را در بیاورند و جلوی آینه بایستند می بینند که یکی از شانه هایشان پایین تر از دیگری است! این حالت در پزشکی Dropped Shoulder Syndrome نام دارد. یعنی مجموعه عوارض و بیماری هایی که در اثر افتادن شانه به پایین ایجاد می شوند. برای مثال ممکن است مفصل شانه و تاندون های اطراف آن از جمله تاندون عضلات دوسر بازویی ملتهب و دردناک شوند.
هنگام کار با موس، مچ دست به صورت مداوم بالا و پایین می رود. تکرار این حرکت در روزها و ماه های اول مشکلی ایجاد نمی کند اما به تدریج باعث می شود برجستگی استخوانی کناره آرنج ملتهب و دردناک شود. درواقع عضلاتی که انگشت ها و مچ دست را بالا می برند به این برجستگی چسبیده اند. این بیماری معمولا در تنیس بازان ایجاد می شود و در ادبیات پزشکی با نام آرنج تنیس بازان یا Tennis Elbow مطرح است. خانم ها و آقایان بسیاری در اثر کار مداوم با کامپیوتر دچار این بیماری می شوند.
حرکت یکنواخت و مداوم مچ باعث درد و التهاب پرده دور مفصل مچ و پرده اطراف تاندون ها می شود. این حالت در پزشکی Overuse Syndrome نام دارد. یعنی مجموعه دردها و بیماری هایی که به علت استفاده بیش از حد از مچ ایجاد می شوند. تا اینجا فرد دچار تغییرات مهم آناتومیکی و ساختاری نشده است اما ادامه و تکرار این حرکات باعث ایجاد سندرم تونل کارپال یا Carpal Tunnel Syndrome خواهد شد. این بیماری در گذشته معمولا در خانم های میانسال ایجاد می شد اما امروزه خانم ها و آقایان جوان زیادی به آن مبتلا می شوند. تکرار ضربه های کوچک انگشتان و مچ روی موس باعث التهاب عصب «مدین» می شود. این عصب به همراه تاندون ها از کانالی در کف دست عبور می کند. اگر این مجرا در اثر التهاب تنگ و باریک شود انگشتان فرد دچار خواب رفتگی و مورمور و گزگز می شوند و حتی ممکن است که باعث بی حسی کامل یا دردهای بسیار شدید مچ دست و انگشتان شود. به چنین حالتی سندروم تونل کارپال می گویند.
برای پیشگیری از ایجاد این مشکلات اول از همه باید نحوه نشستن خود را اصلاح کنید. زمانی که خمیده به جلو می نشینید عضلات گردن تحت فشار قرار می گیرند و پشتتان قوز پیدا می کند. صندلی تان نیز باید ارگونومی و انعطاف پذیری خوبی داشته باشد، دسته دار باشد و پشتش عمود باشد تا بتوانید گهگاهی حرکت کنید و عضلاتتان را از حالت اسپاسم خارج کنید. دوم اینکه نباید ساعات طولانی پشت کامپیوتر بنشینید. توصیه می شود هر یک ساعت از جای خود بلند شوید تا گردن و اعصاب چشم ها استراحت کنند. زمانی که می خواهیم چیزی را بخوانیم مجبور می شویم سر را بی حرکت نگه داریم تا چشم تمرکز بیشتری پیدا کند. هر چقدر سر حرکت کمتری داشته باشد، عضلات گردن باید با قدرت بیشتری آن را نگه دارند. بنابراین تداوم این حرکت باعث آسیب عضله می شود. پس بهتر است هر نیم ساعت تا یک ساعت از پشت دستگاه بلند شوید، کمی نرمش کنید، بدنتان را مخالف جهتی که تاکنون خم بوده حرکت دهید و دستانتان را به بالا و عقب بکشید. این ساده ترین راه برای پیشگیری از وقوع حوادث است.
ماساژ با آب گرم می تواند درد و خستگی عضلات، تاندون ها و مفاصل را کاهش دهد. برای این کار می توانید روزی سه الی چهار بار ناحیه مورد نظر را با آب گرم ماساژ دهید. انسان ها معمولا به گرما عادت دارند درحالی که سرما نیز خاصیت های درمانی دارد. مثلا می توان برای کاهش درد کناره خارجی آرنج یا شانه از کیسه یخ استفاده کرد. برخی افراد با گرما و برخی دیگر با سرما سازگاری بیشتری دارند. به هر حال هر دوی این روش ها می توانند التهاب و خستگی را کاهش دهند اما چرا گاهی اوقات می شنویم برخی از افراد بر اثر سرمای زمستان دردهایشان بیشتر می شود؟ در پاسخ باید گفت این موضوع بیشتر برای کسانی مطرح است که دارای بیماری های مفصلی مانند آرتریت روماتویید هستند نه افراد سالمی که بر اثر استفاده مداوم از کامپیوتر دچار درد و ناراحتی شده اند. استفاده از ژل های کاهنده درد مانند ژل پیروکسیکام نیز می تواند در کاهش دردها موثر باشد. برای این کار می توان با استفاده از ژل ناحیه مورد نظر را روزی سه بار ماساژ داد و بعد از گرما یا سرما استفاده کرد تا منافذ پوست باز شوند و ژل جذب شود. این اقدامات در حد کمک های اولیه هستند اما اگر قرار است قرص و دارو مصرف شود حتما باید تحت نظر پزشک و با دقت بیشتری این کار را انجام دهید.
شنیدن صدا از مفاصل و تاندون ها در ۸۰درصد از موارد نشانه بیماری نیست. با این حال ممکن است یک فرد مسن آن قدر زانویش ساییده شده باشد که فرسایشش همراه با صدا باشد. این صدا با صدایی که افراد جوان از سر خوردن تاندون ها روی یکدیگر احساس می کنند متفاوت است. شکستن قلنج نیز اگر با شدت انجام شود و تداوم پیدا کند، ممکن است تبدیل به یک تیک عصبی شود و فرد را دچار دردسر کند. درواقع تکرار این کار به تاندون ها و مفاصل فشار وارد می کند اما اگر روزی یک یا دو بار برای رفع خستگی، قلنجتان را می شکنید مشکلی ایجاد نخواهد شد، به شرطی که تبدیل به یک عادت روزمره نشود!
پزشک در ابتدا سعی می کند برای درمان بیمار از روش های غیرتهاجمی استفاده کند. برای مثال استراحت کردن؛ استفاده از گرما، سرما، ژل های کاهنده درد؛ مصرف قرص و دارو و فیزیوتراپی جزو روش های غیرتهاجمی محسوب می شوند. درصورتی که بیمار از این روش ها نتیجه ای نگیرد پزشک در مرحله بعد ممکن است از روش های تهاجمی مانند تزریق کورتون استفاده کند. در مرحله آخر نیز جراحی قرار دارد که کاملا تهاجمی محسوب می شود. قطعا پزشک سعی می کند در ابتدا بیمار را با یک روش ساده تر درمان کند. گاهی اوقات پزشکان دست مبتلایان به آرنج تنیس بازان را برای سه هفته گچ می گیرند. این کار درصورتی انجام می شود که بیمار نتواند حرف پزشک را قبول کند و برای مدتی از دستش استفاده نکند. هدف از این گچ گیری استراحت دادن به دست و آرنج است. البته این کار باید حتما توسط پزشک انجام شود. جالب است بدانید بیماری آرنج تنیس بازان به ندرت نیاز به جراحی پیدا می کند درحالی که درصد جراحی در سندروم تونل کارپال بالاست.
گفتوگو با دکتر علیاکبر اسماعیلجاه، جراح و متخصص ارتوپدی
منبع:aftabir.com